[ صفات داخله ]
و تفصيل اين مقال و تبيين اين اجمال اينكه :
[ صفات نفسانيّه : قواى نظرى نفس ]
امّا آن صفتى كه متعلّق است به قوّهء نظريّهء نفس اعنى صفت « علم » احدى ز ارباب فهم و بصيرت شبههاى ندارد كه جميع علوم علماء ، رشحهاى از رشحات بحار فضل اوست و همهء علوم منسوب به آن حضرت و ارباب هر علمى به سبب انتساب به آن حضرت به ايشان مفاخرت مىكنند ، همچنانكه امام فخر رازى كه از جمله متعصّبين اهل سنّت است اعتراف به اين معنى كرده است . « 36 »
امّا علم « تفسير » ؛ شكّى نيست كه رئيس مفسّرين « ابن عبّاس » است « 37 » و او شاگرد آن حضرت بوده و جميع اهل سنّت به اين معترفند .
« از ابن عباس پرسيدند كه :
نسبت علم تو با پسر عمّت چگونه است ؟
گفت : مثل نسبت قطره به دريا .
و گفت : آن حضرت يك شب از اول شب تا آخر شب تفسير « باء » بسم اللّه را از براى من كرد و تمام نشد . »
هامش
( 36 ) . « اربعين » ، امام فخر الدين رازى ، ص / 467 - 468 ، ط حيدرآباد . و بعد از اثبات انتساب تمامى علوم به امير المؤمنين - سلام اللّه عليه - گويد :
« و معلوم ان نسبة هذه العلوم ينتهى اليه فثبت بما ذكرنا انه رضوان اللّه عليه كان استاذ العالمين بعد محمد عليه السلام فى جميع الخصال المرضية و المقامات الحميدة الشريفة و اذا ثبت انه كان اعلم الخلق بعد رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلم وجب ان يكون افضل الخلق بعد الرسول لقوله تعالى :« قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ . »و قوله تعالى :« يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ . »( 37 ) . عبد اللّه بن عباس پسر عموى رسول اللّه - صلى اللّه عليه و آله و سلّم - و حبر امّت و ترجمان كلام اللّه تعالى و از شاگردان امير المؤمنين - عليه السلام - است و جلالت شأنش بالاتر از آنست كه ذكر شود . در سال 68 هجرت در طايف از دنيا رحلت كرده و براى اطلاع به شرح حالش به كتب رجال بويژه به « تنقيح المقال » ، مامقانى ( ره ) رجوع شود .