و جايز است خريدوفروش زنبور عسل ، به شرطى كه در جايى باشند كه توان مشاهدهء آنها را نمود ، و الّا جايز نيست « 1 » .
و جايز است خريدوفروش هر چيز پاكى كه توان انتفاع از او برد و اگر چه چيزى باشد كه بسيار باشد و همه كس در او شريك باشند ، مثل آب و خاك « 2 » و سنگ و علف ، امّا به شرطى كه هر يك از آنها را متصرّف شده باشند .
سيم - از چيزهايى كه نفع از آنها نمىتوان برد و خريدوفروش آنها حرام است - : سباع است ؛
يعنى حيواناتى كه درنده هستند و ضرر مىرسانند .
و اين مسأله خلافى است . بعضى از علماء بر آنند كه سباعى كه از آنها انتفاعى حاصل شود ، جايز است خريدوفروش آنها ؛ خواه از سباع مرغان باشد ، مثل « باز » و « باشق » و « چرخ » و « شاهين » و « سنقار » و « عقاب » و خواه از سباع جانوران باشد ، مثل « يوز » . و باقى سباع كه نمىتوان از ايشان انتفاع برد ، حرام است خريدوفروش ايشان ؛ خواه از سباع جانوران باشد ، مثل « شير » و « پلنگ » و خواه از سباع مرغان باشد ، مثل « نسر » ، كه مرغى است صاحب چنگال درنده و به فارسى او را « كركس » مىگويند و نمىتوان به او صيد نمود .
و بعضى بر آنند كه خريدوفروش مطلق سباع جايز نيست . و بعضى بر آنند كه خريدوفروش هيچ سباعى جايز نيست ، مگر « يوز » . و بعضى بر آنند كه مگر يوز و سباع مرغان . و ابن ادريس رحمه اللّه « 3 » بر آن است كه جايز است خريدوفروش جميع سباع ، به اعتبار اينكه مىتوان انتفاع از پوست آنها برد هرگاه آنها را ذبح كنند به نحوى كه از شارع رسيده است . و ترجيح مسأله خالى از اشكال نيست « 4 » و بايد احتياط به عمل آورده شود . و اللّه يعلم .
و جايز است خريدوفروش گربه ، به اتّفاق جميع علماء . و بعضى از علماء گفتهاند
هامش
( 1 ) . صدر ، حائرى : عدم جواز على اطلاقه معلوم نيست .
( 2 ) . الف : « خاكستر » .
( 3 ) . السرائر 2 : 221 .
( 4 ) . طباطبايى ، حائرى : اقوى قول اخير است ، چنانچه از حاشيهء سابقه معلوم شد .