امّا حق آن است كه خريدوفروش او جايز است ، به اعتبار اينكه نفع بسيارى مىتوان از استخوان او حاصل نمود و احاديث هم دلالت مىكند . و روايت هم رسيده است كه جناب امام جعفر صادق - صلوات اللّه عليه - شانهاى داشتند كه از استخوان فيل بود « 1 » .
و سگ هم هر چند از جملهء مسوخات است ، امّا چهار سگ را مىتوان خريدوفروش كرد ، چنانچه مذكور شد « 2 » .
امّا ميمون ، مطلقا جايز نيست ، و اگر چه غرض او از خريدن اين باشد كه محافظت متاع او را بكند . و اگر غرض او از خريدن ميمون يا خرس ، منفعتى صحيح نباشد ، مثل اينكه خواسته باشد با آنها بازى كند ، به طريق اولى جايز نخواهد بود .
و جايز نيست فروختن ماهىاى كه در آب بميرد ، زيرا كه او حرام است « 3 » .
و جايز نيست خريدوفروش « وزغ » ، كه او را به فارسى « چلپاسه » و بعضى « بزمچه » و بعضى « دندانشمارك » گويند .
و جايز نيست خريدوفروش مطلق « كرم » ، مگر « كرم ابريشم » . و خريدوفروش تخم او هم جايز است .
و آيا جايز است خريدوفروش « علق » ، كه عبارت است از كرم سياهى دراز كه آن را « زالو » خوانند ، هرگاه غرض از خريدن او اين باشد كه بر عضوى بيندازند كه خون فاسد از او بكشد ؟ مخفى نيست كه اين خالى از اشكال نيست « 4 » . و علّامه رحمه اللّه حكم كرده است به اينكه جايز نيست « 5 » ؛ زيرا كه حشرات الأرض است .
هامش
( 1 ) . عوالي اللآلي 2 : 243 .
( 2 ) . صدر ، حائرى : و تفصيل آن نيز مذكور گرديد . ( ر . ك : ص 36 )
( 3 ) . صدر حائرى : اگر از براى خوردنى كه حرام است بفروشد .
( 4 ) . طباطبايى ، حائرى : اقوى جواز آن است چونكه منفعت محلّلهء مقصوده دارد .
( 5 ) . منتهى المطلب 2 : 1017 .