و هرگاه حيوانى كه مرده است اصل او پاك باشد ، مثل گاو و گوسفند و غير اينها ، مىتوان خريدوفروش نمود در اجزاى آنها كه حيات در آنها حلول نكرده باشد ، مثل مو و پشم و شاخ و امثال اينها . و اللّه يعلم .
قسم سيم : هر مايع نجسى است .
يعنى هر چيز نجسى كه روان باشد ، مثل شيره و سركه و غير اينها از مايعاتى كه نجس باشند ، خريد و فروخت آنها حرام است و اگر خريد و فروخت بشود ، آن خريدوفروش باطل است ، مگر روغن نجس كه جايز است خريدوفروش او از جهت سوزانيدن ، به شرطى كه در جايى بسوزانند كه سقف نداشته باشد ، و در جايى كه سقف داشته باشد سوزانيدن او در آنجا جايز نيست ، بنابر قول بعضى از اصحاب .
و جمعى ديگر ، مثل شيخ ابو جعفر طوسى رحمه اللّه در كتاب مبسوط « 1 » و علّامه در بعضى از تأليفاتش « 2 » و شيخ زين الدين « 3 » - رحمهم اللّه تعالى - گفتهاند : سوزانيدن او جايز است مطلقا ؛ خواه در جايى باشد كه سقف داشته باشد يا نه .
و اين قول اقوى است .
و بعضى ديگر از علماء گفتهاند كه خريد و فروخت روغن نجس از براى صابون پختن هم جايز است .
و اين قول دليلى ندارد « 4 » ، بلكه جايز بودن خريدوفروش منحصر است به اينكه خواسته باشد او را بسوزاند .
و مخفى نيست كه روغن نجسى كه جايز است خريدوفروش او از براى سوزانيدن ، در صورتى است كه نجاست او بالعرض باشد ؛ يعنى روغن در اول پاك باشد و بعد از آن نجاستى داخل آن شود و نجس شود . مثل اينكه فضلهء
هامش
( 1 ) . المبسوط 2 : 167 .
( 2 ) . قول علّامه را مفتاح الكرامة 8 : 45 ، از مختلف الشيعة نقل كرده ، لكن در متاجر مختلف پيدا نكرديم .
( 3 ) . مسالك الأفهام 3 : 120 .
( 4 ) . طباطبايى : اقوى جواز بيع جميع متنجّسات است كه از براى انتفاعاتى كه مشروط به طهارت نيست مطلقا مثل صابون كردن روغن متنجّس و خورانيدن آن يا شيرهء نجس به حيوانات و نحو اينها .
حائرى : لكن صلح حق خود را كه در آن دارد به مبلغ معيّنى ، ظاهرا عيب ندارد .