نمىتوانند دعواى غبن بكنند ، بلكه خيار ايشان ساقط مىشود . مثل اينكه خريدار آن جنسى را كه خريده است بفروشد ، يا فروشنده آن قيمتى را كه گرفته است بدهد چيزى ديگر بخرد ، كه ديگر ايشان خيار غبن نخواهند داشت ، بلكه خيار ايشان ساقط مىشود . و همچنين است حكم ، هرگاه كسى كنيزى را بخرد و با او نزديكى كند و آبستن شود ، كه خريدار ديگر نمىتواند دعواى غبن بكند .
و از آنچه مذكور شد معلوم شد كيفيّت حكم اينكه هرگاه هر دو دعواى غبن داشته باشند و يك كدام تصرّف كرده باشند ، يا هر دو تصرّف كرده باشند و يك كدام از ايشان دعواى غبن داشته باشند ، يا هر دو تصرّف كرده باشند و هر دو دعواى غبن داشته باشند و ديگر احتياج به ذكر كردن هر يك على حده نيست .
و هرگاه يك كدام از فروشنده يا خريدار تصرّف بكند در مبيع يا قيمت و بعد از تصرّف معلوم شود كه غبن دارد ، پس اگر آن تصرّف تصرّفى باشد كه ديگر نتوان رد نمود ، مثل آنكه او را فروخته باشد ، در اين صورت « 1 » خيار او ساقط است « 2 » ، مگر اينكه بعد از اينكه معلوم شود كه غبن دارد ، بلافاصله آنچه فروخته است منتقل به او شود « 3 » .
و هرگاه تصرّفى باشد كه مانع از رد كردن نباشد ، حكم او به نحوى است كه مذكور شد .
خيار پنجم : خيار تأخير است
و خيار تأخير آن است كه هرگاه جنسى [ را ] كسى از ديگرى بخرد به قيمت معيّنى و فروشنده آن جنس را تسليم خريدار نكند و به تصرّف او ندهد و خريدار هم قيمت را به فروشنده ندهد ، و مع ذلك شرط هم نكرده باشند كه خريدار قيمت را بعد از مدّت معيّنى بدهد تا معامله نسيه باشد ، و همچنين شرط نكرده است كه فروشنده
هامش
( 1 ) . طباطبايى : تصرّف قبل از علم به غبن چون كاشف از رضا نيست مسقط خيار نمىشود ، اگر چه مانع از رد باشد .
( 2 ) . حائرى : على الاحوط .
( 3 ) . حائرى : يعنى به واسطهء فسخ يا اقاله .