اين خيار از براى او نخواهد بود .
و همچنين ساقط مىشود اين خيار ، هرگاه خريدار تصرّف در آن حيوان كند ؛ يعنى بعد از تصرّف ، ديگر نمىتواند آن حيوان را پيش از سه روز به صاحبش رد كند ؛ خواه تصرّفى باشد كه او را از ملك خريدار بيرون برد ، مثل اينكه او را بفروشد يا ببخشد به كسى و به تصرّف او بدهد ، يا تصرّفى باشد كه او را از ملك او بيرون نبرد ، مثل آنكه آن حيوان را به كسى ببخشد ، امّا هنوز به تصرّف او نداده باشد ، يا وصيّت كند كه آن حيوان را بعد از فوت او به كسى بدهند ، بلكه مطلق تصرّف كردن خريدار باعث سقوط خيار مىشود « 1 » ، مثل سوار شدن حيوان يا دوشيدن شير از او .
و جمعى از علماء گفتهاند كه : اگر تصرّف به اعتبار آزمايش باشد ، خيار او ساقط نمىشود ، مثل اينكه حيوان را سوار شود از براى اينكه بداند خوب راه مىرود يا نه ، يا او را بدوشد از براى اينكه ببيند پستانهاى او عيبى دارد يا نه ، امّا بايد به قدرى تصرّف بكند كه آزمايش به عمل آيد و هرگاه زياده از آن قدر بكند ديگر خيار ندارد .
و هرگاه خريدار افسار حيوان را بگيرد و او را به منزل خود برد ، هرگاه به منزل او نزديك باشد باعث سقوط خيار او نمىشود و هرگاه منزل او دور باشد ، بعضى از محقّقين علماء بر آنند كه خيار او ساقط مىشود .
خيار سيم : خيار شرط است
و خيار شرط آن است كه خريدار و فروشنده با يكديگر شرط كنند كه تا مدّت معيّنى ، هر دو يا يك كدام يا شخصى ديگر غير ايشان اختيار فسخ آن معامله را داشته باشند .
و هرگاه چنين شرطى بكنند ، هر كسى كه از براى او اين شرط شده است تا مدّتى كه شرط كردهاند مىتواند آن معامله را فسخ كند .
هامش
( 1 ) . طباطبايى : اگر تصرّفى باشد كه نوعا دالّ بر رضا باشد .