مرگ ، حساب ، مكافات ، ملائكه . . . اساس همه موضوعات است . ارباب عقول و صاحبان فكر و انديشه اهتمام فراوانى در اين باب نموده و با مرور ايام روشهاى مستقلّى ابداع گرديده بالاخره با تدوين اصول و قواعد ويژهاى ، علم كلام با خصوصيات فعلى تأسيس گرديد .
مرحوم محقّق اردبيلى نيز با درك اين اهميّت و براى صيانت از حريم عقايد دينى و اعتقادات مذهبى در مقابل شبهات شيطانى و عقايد فاسد ضد دين و مذهب ، اين رشته را انتخاب نموده با اشتياق فراوان مشغول كسب معلومات گرديدند .
در اثر استعداد و علاقه فوق العادهاى كه داشتند توانستند در اندك زمانى مراحل آموختن را پشت سر گذاشته صاحبنظر شوند ، كتابهاى متعددى در اين باب از ايشان به يادگار مانده كه اكثر مسائل اعتقادى بويژه امامت را با دلايل و براهين قوى و با قلمى ساده به رشته تحرير درآورده است .
با اينكه سراسر نوشتههاى محقق از منطق و استدلالات عقلى حكايت مىكند امّا استفاده از دلايل ناب نقلى كه از معصومين نقل شده يا كلمات و آيات ربّانى نيز به طور فراوان ديده مىشود .
فرقهگرائى
در ميان موضوعات اعتقادى ، امامت بيش از ساير موضوعات مورد اختلاف و انكار قرار گرفته و بيشترين تفرقه و تشتّت در ميان ملّت متحدّ و امّت واحده يعنى امّت اسلامى در همين مطلب ديده مىشود و در نتيجه بزرگترين ضربه هم از همين جنبه وارد آمده و مىآيد . با توجه به اين نقطه متوجه مىشويم كه چرا مرحوم مقدّس در همه كتابهاى اعتقادى و كلامى خود بيش