و به جستجو مىپرداخت ولى مرحوم اردبيلى اوّل شب استراحت مىكرد و در اواخر شب پس از عبادت در حل مشكل علمى تلاش مىكرد و مشكلى را كه مرحوم باغندى در آن مدّت طولانى حل مىنمود مقدّس در كمترين مدّت حل مىكرد . « 1 »
3 - احترام به محيط علمى
معمولا محيط درسى علوم دينى در مقايسه با محيط درسى ديگر علوم ، از معنويّت و صفاى بيشترى برخوردار است . فضاى معنوى در ميان خود جلسات مختلف دروس دينى هم متفاوت است . بديهى است جلساتى كه محقّق اردبيلى در آن حضور داشت از امتياز بيشترى برخوردار بود . اخلاق نيكو و برخورد صادقانه ، اخلاص و پاكى مولى چنان حرارت و معنويتى به محفل مىبخشيد گو اينكه مفهوم بيت « دلا بهشت ، صحبت ياران همدم است » واقعيت پيدا كرده است در انظار عمومى طرف بحث را مجاب نمىساخت تا ناراحت شود بلكه در خلوت طرف را متوجّه حقيقت مىنمود . شاگردان را در حد هم بحثى و هم بحثىها را در حد استاد مىپنداشت و همانطورى كه گفته شد اشتباه در تشخيص شاگردان و همبحثىها و اساتيد ايشان از همينجا سرچشمه مىگيرد .
4 - ايجاد تحوّل
محدوديت در حوزههاى علميه از نظر تدريس علوم متطوّر كه هم اكنون نيز مشاهده مىشود در اعصار گذشته كاملا بر حوزههاى علميه سايه افكنده بود مرحوم محقّق اردبيلى اين محدوديّت را مذموم مىدانست سعى بالغى داشت كه در سطوح مختلف درسى تحوّل ايجاد گردد و فضلا و طلّاب
هامش
( 1 ) اعيان الشيعه ج 3 ص 80 .