سيورى ( متوفاى 826 ) « 1 » و برخى ديگر به اين كار ضرور فقهى و قرآنى اقدام نمودند . آيات الاحكام فاضل مزبور به نام « كنز العرفان فى فقه القرآن » از شهرت خاصى برخوردار بوده و يكى از منابع فقه قرآنى استدلالى اماميه بل براى اهل سنت نيز بوده است . و امروزه در دانشكدههاى مربوطه در دوره كارشناسى و در مقطع كارشناسى ارشد مباحثى از اين كتاب جهت آشنايى دانشجوى متخصص فقه و علوم قرآنى با آيات احكام فقهى گذرانده مىشود . « 2 »
ولى آيات الأحكام مولانا اردبيلى بنام « زبدة البيان فى آيات الاحكام » كه از حيث زمان بعد از منابع همگون ياد شده تدوين گشته است از لحاظ بار علمى ، تحقيقى ، فقهى ، ادبى ، فلسفى و غيره از ديگر كتب مدوّن در اين رشته غنىتر و عالمانهتر مىباشد .
« زبدة البيان » كه از طهارت آغاز و در قضا پايان پذيرفته با بيانى سليس و در ابوابى جدا از هم تنظيم شده است و تا امروز يكى از اهم منابع فقهاى بعد از مصنف بهشمار رفته است و فقيه مبرّزى مجتهد يا اخبارى سراغ نداريم كه به اين اثر بگونهاى استناد نكرده و مطلبى از آن مستقلا يا بهعنوان تأييد بيان ننموده باشد .
بهجاست فضلا و فقيهان معاصر هرچه بيشتر كتاب اللّه و فقه چكيده شده از آن و كتب هم محتواهاى آن را در تحقيق ، طرح و ممارست ، در رده نخست دستور كار فقهى قرار دهند و از بطن ناب و اصيل اين ثقل اللّه اكبر احكام واقعى و مسائل عينى را استخراج و عرضه فقه ، فقها و مسلمين متشرع نمايند . و تنها در نقاط باطندار و مجمل از مدارك و منابع ديگر بهرهگيرى شود و نه برعكس .
معالاسف به تدريج به حجم علم اصول افزودهتر شده و طلاب جوان به گذشت زمان به جبر محيط متحمل فهم ، هضم و جرح يا تعديل آن زوايد مىشوند و عمر
هامش
( 1 ) . مقداد بن عبد اللّه بن محمد حلى اسدى سيورى : عالم ، فاضل ، متكلم و محقق ، ساكن نجف و متوفا و مدفون اين شهر مقدس ( 26 ج 2 ، 826 ه ) از آثار معروف اوست : شرح نهج المستر شدين ، كنز العرفان ، التنقيح الرايع ، شرح الباب الحادى عشر ، شرح مبادى الأصول و غير اينها .
( 2 ) . معمولا امروزه چهار واحد در دوره كارشناسى و حدود دو واحد در مقطع كارشناسى ارشد گذرانده مىشود .