الأحكام « 1 » و بعضى ديگر در كلام ، منطق و فلسفه كه نام و آثارشان در كتب رجال آمده است .
خوشبختانه حوزههاى علمى امروز به نقش و سازندگى اين روش عميقا پى برده و در راستاى تطبيق و انجام تخصصها با كاربرد روشهاى زيربنايى اسلامى ، گام موفق بر مىدارند .
جامع الاطراف بودن اردبيلى در تدريس ، بحث و تحقيق
جامع الاطراف بودن علماى اسلامى بر كسى پوشيده نيست ، با دقت به تاريخ درخشنده دانشمندان و مبرّزان اسلامى و تشيّع دقيقا به اين حقيقت پى مىبريم .
تاريخ شيعه ، دانشمندان جامعى مانند شيخ مفيد ، علم الهدى ، شيخ طوسى ، علامه حلى ، خواجه نصير ، شهيدين ، صدرا ، بهائى ، سبزوارى ، الامام الخمينى ، علامه طباطبائى ، شهيد مطهرى ، شهيد صدر و غيرهم در دفتر پرفروغ خود ثبت نموده است .
محقق اردبيلى نيز از اين تبار به شمار رفته است . او چنان كه اشارت رفت در علوم و فنون گوناگون تدريس و تشنگان فضل را افاضه كرده و در دانشهاى متنوع در حدّ تحقيق ، ابتكار و استنباط اثرى نغز بر جاى گذاشته است . چنان كه در فقه موسوعه عظيمهء « مجمع الفائدة و البرهان فى شرح ارشاد الأذهان » و رسالهء « خراجيه » « 2 » و « مناسك حج » « 3 » و غيره را نگاشته و در اصول فقه كتابى چون حاشيه شرح مختصر عضدى « 4 » و در تفسير قرآنكه شامل عمده آيهها يعنى پانصد آيه معروف به آيات الاحكام اين كتاب الهى است ، بهترين اثر بنام « زبدة البيان فى آيات الاحكام » را عرضه علم ، فقه ، تفسير و حقوق داشته است . اين اثر دورانساز
هامش
( 1 ) . فوائد الرضويه ص 356 ، و روضات ج 5 ، ص 367 .
( 2 ) . در خراج و ماليات اسلامى به سال 1318 ه . ق به طبع رسيده است .
( 3 ) . الذريعه ج 21 ص 397 - 398 .
( 4 ) . الذريعه .