تغييرپذير است ، ولى تقدس برخاسته از واقعيت و ارج تقوا و پارسا گونگى صاحب خود به وجهى تبديلپذير نخواهد بود .
مقدسان راستاى فرهنگ و تاريخ علماى اماميه بىشك و به گواهى تاريخ از گونه دوم بوده از اينرو همراه با تاريخ و ابديت چونان راست قامتان دوران ، خوشنام و جاودان خواهند ماند .
مقدس بعنوان لقب در علماى اماميه :
در راستاى تاريخ پرفروغ و روشنگر علماى اماميه بودند بزرگانى ملقب به « مقدس » كه ظاهرا اكثر آنان به زمان ، پس از مولانا اردبيلى قدّس سرّه بودند . از جمله آنها است :
مقدس اعرجى سيد محسن حسينى بغدادى ، متوفاى ( 1240 ) . « 1 » و مقدس كاظمى مولى محمد امين ( قرن يازدهم هجرت ) ، « 2 » و مقدس صالح محمد صالح طبرسى ، متوفاى ( 1086 ) « 3 » و عدهاى ديگر كه « 4 » در تاريخ ثبت مىباشند ولى چنان كه گفته شد همه اين مبرزان از نظر مقطع زمانى بعد از عصر محقق اردبيلى بودهاند . و اين محقق ظاهرا نخستين كسى است كه به لقب مقدس ملقب گشت و القاب علماى پس از وى به پيروى او و تشبيهوار برگرفته از او بوده است .
هامش
( 1 ) . ابو الفضائل محسن بن حسن حسينى كاظمى : مفخر اماميه و از اعاظم علماى شيعه . از تلامذه سيد صدر الدين قمى و وحيد بهبهانى و استاد حجة الاسلام شفتى و سيد صدر الدين عاملى و سيد عبد اللّه شبر و غير اينها . از آثار مشهور اوست : « المحصول فى علم الاصول » و « شرح الوافيه » و غير اينها . متوطّن كاظمين ، و در غايت زهد و ورع و تقوا به سر مىبرد .
( 2 ) . فقيه جليل فاضل محمد امين بن محمد على كاظمى ، شاگرد شيخ طريحى ، از آثار اوست « هداية المحدثين الى طريقة المحمدين » معروف به « مشتركات كاظمى » . معاصر حر عاملى بود .
( 3 ) . علامه محقق محمد صالح بن احمد سروى طبرسى ، متبحر در علوم نقلى و عقلى و داراى اخلاق كريمه از آثار اوست : « شرح اصول كافى » در پنج مجلد « شرح روضه » و « شرح زبدة الاصول » و غيره ، به سال ( 1086 ) در اصفهان فوت و در مقبره علامه مجلسى مدفون شد .
( 4 ) . الكنى و الالقاب ، ج 3 ، ص 130 ، 169