حقوق ديگران بىسابقه نيست و بيش از مرحوم اردبيلى ، صفوان بن يحيى كه از اصحاب امام صادق و امام كاظم و امام رضا عليهم السّلام بوده است اين چنين دقتها را مىكرده و در ورع گامهاى استوارى داشته است .
شيخ نجاشى نقل كرده : كه سفرى براى صفوان پيش آمد هنگام حركت ، شخصى آمد و دو دينار به او داده از وى خواست كه آن را به شخصى در كوفه برساند ، او گفت : شتر من كرايهاى است و من از اجاره دهندگان ، در اين مورد اذن مىگيرم . « 1 »
قابل توجه است كه مرحوم سيد محسن امين رضوان الله عليه در اين قضيه كه راجع به اردبيلى و نامه ، نقل كرديم تشكيك كرده و مىگويند : اگر آن جريان از صفوان صحيح باشد ولى جريان نامه از اردبيلى با آن مقام فقاهت ، درست نيست و من معتقدم كه اين حكايت از مبالغات فاسده است و از مقام اردبيلى به دور مىباشد و اين به قدح ، نزديكتر است تا مدح « 2 »
ولى فرمايش ايشان قابل ملاحظه و پاسخگويى است زيرا اصلا مقام صفوان و علميت او كم نيست كه آن مطلب را در مورد او احتمال بدهيم ولى نظير آن را درباره اردبيلى احتمال ندهيم و مقطوع العدم باشد .
ثانيا اين مقام ، مقام تورع و شدت احتياط شخصى است نه مقام بيان مسائل حلال و حرام ، و آيا آيه شريفه
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ، وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ »
« 3 » سنگينى ذره را به حساب نمىآورد ؟ و آيا ذره بيشتر از ثقل و وزن نامه است ؟
ناگفته نماند كه ما اصرار و تأكيدى روى صحت صدور و وقوع آن قضيه نداريم ليكن اين مطلب هم يكى از مطالب تاريخى است كه امكان صحت دارد و آنچه را كه ايشان فرمودهاند وجه قاطعى براى بطلان آن جريان نيست .
هامش
( 1 ) . رجال نجاشى ص 197
( 2 ) . اعيان الشيعه ، رحلى ج 3 ص 81 .
( 3 ) . پايان سورهء زلزال .