از ايشان در كتب رجال ضبط و شناخته شدهاند ) تنها على عليه السّلام است كه بيان بليغ او از حقايق عرفانى و مراحل حيات معنوى به ذخاير بيكران مشتمل است و در آثارى كه از ساير صحابه در دست است خبرى از اين مسائل نيست . در ميان ياران و شاگردان او كسانى مانند سلمان فارسى و اويس قرنى و كميل بن زياد و رشيد هجرى و ميثم تمّار پيدا مىشود كه عامه عرفا كه در اسلام بوجود آمدهاند ايشان را پس از على عليه السّلام در رأس سلسلههاى خود قرار دادهاند . . . » « 1 » .
و امّا كتاب « رساله در ردّ صوفيه » را كه صاحب مرآة الكتب ( شهادت :
1330 ه . ق ) به نقل از امل الآمل شيخ حرّ عاملى ( وفات : 1104 ه . ق ) به مقدّس اردبيلى نسبت داده ، اساسى ندارد و در امل الآمل چنين كتابى جزو تأليفات اردبيلى نيامده « 2 » و احتمالا با كتاب احمد بن محمّد تونى كه با احمد بن محمّد اردبيلى شباهت اسمى دارد و در همان صفحه نيز ذكر شده ، اشتباه گرفته شده است . رسالهاى در ردّ تصوف از مولانا احمد اردبيلى در كتابخانه ملى تهران نيز موجود است ليكن اين مولانا احمد اردبيلى غير از مولانا مقدّس اردبيلى است ؛ چرا كه در آن رساله به كتاب « توضيح المشربين و تنقيح المذهبين » ارجاع داده و همانطور كه صاحب الذريعه تصريح نموده « توضيح المشربين » بعد از 1050 ه . ق تأليف يافته است « 3 » ؛ و بدينوسيله نظر قريب به واقع اين است كه مقدّس اردبيلى عليه صوفيه كتابى ننوشته و اين سخنان تند در حديقة الشيعه بعيد است از او باشد .
هامش
( 1 ) - « شيعه در اسلام » علامه طباطبائى ص 105 و 106 ، چاپ دفتر انتشارات اسلامى قم .
( 2 ) - « أمل الآمل » ج 2 / 23 .
( 3 ) - « الذريعة » ج 4 / 495 .