عالميان ، تا آنكه بايزيد بسطامى سقّايى حضرت جعفر صادق عليه السّلام كرده . . . » « 1 » و در نسخهء ديگر اين كتاب چنين آمده : « . . . بايزيد بسطامى دربان حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام بود و معروف كرخى دربان على بن موسى عليه السّلام » « 2 » .
علّامهء حلّى ( وفات : 726 ه . ق ) نيز در شرح « تجريد الاعتقاد » در بارهء صحّت اين ادّعا مىفرمايد : « . . . همانا فضلايى از مشايخ از خدمت به آنها [ اهلبيت عليهم السّلام ] فخر مىنمودند . ابو يزيد بسطامى افتخار مىكرد كه در خانه امام صادق عليه السّلام ، سقّا بود و معروف كرخى [ وفات : 201 ه . ق ] به دست امام رضا عليه السّلام [ شهادت : 203 ه . ق ] ، اسلام آورد و افتخار دربانى حضرت را به عهده داشت تا اينكه رحلت كرد . » « 3 » .
ولى همانطور كه در حديقة الشيعه آمده ، بايزيد بسطامى ( وفات :
261 ه . ق ) قطعا عصر امام جعفر صادق عليه السّلام ( شهادت : 148 ه . ق ) را درك نكرده و معاصر بودن آنها از نظر تاريخى جور در نمىآيد . و در خصوص معروف كرخى ( وفات : 201 ه . ق ) نيز استاد هاشم معروف الحسنى مىگويد :
« اين روايت از جمله افسانههايى است كه هيچ اساسى ندارد ، زيرا امام رضا عليه السّلام در طول زندگانى خود وارد بغداد نشده و در مدينه كنار پدر بزرگوارش و پس از او تا سال 200 ه . ق در
هامش
( 1 ) - نسخه خطى كتابخانه آيت اللّه گلپايگانى ص 66 .
( 2 ) - نسخه خطى اصول دين ( اثبات واجب ) آستان قدس رضوى ، ص 92 .
( 3 ) - كشف المراد في شرح تجريد الإعتقاد ، چاپ حسن زاده آملى ، ص 396 ، همچنين ر . ك :
مناقب ابن شهر آشوب ج 4 / 248 علامه عبد الجليل قزوينى رازى در كتاب النقض ص 197 مىنويسد : « و جماعتى از آن طايفه كه بىشبهت شيعى مذهب و اصولى و معتقد بودهاند ، معروف كرخى است . . . » .