3 - كتابخانه مدرسهء باقريه مشهد نسخهء خطى به نام « رسالة فى حقيقة لفظ اليوم و النهار » ضمن مجموعه ش 2 / 317 در سنهء 1257 ق ، 12 محرم ، نجف ، موجود است بدون نام مؤلف ، مجلهء تراثنا ش 25 ، ص 97 .
تذكر :
1 - با ديدن اصل نسخهء خطى اين رساله و بررسى مطالب آن و مقايسه با ديگر آثار محقق اردبيلى و آثار محقق سبزوارى ، انتساب اين رساله به مقدس اردبيلى منتفى است و قطعا از محقق سبزوارى است .
2 - در فهرست ملك ج 9 / 134 اين رساله را از ابو ريحان بيرونى دانسته ، بنگريد : « اليوم و النهار و الليل ، رسالهاى در بيان . . . ، عربى ، از ابو ريحان بيرونى » و منشأ اشتباه مفهرس كتابخانه ملك عبارت « انتهى كلام ابى ريحان » است ، و حال آنكه مؤلف رساله الليل و النهار عبارتى از ابى ريحان در آخر رسالهاش نقل كرده و در پايان عبارت نوشته است : « انتهى كلام ابى ريحان » نه اينكه اين رساله از ابى ريحان باشد .
3 - با بررسى رساله ليل و نهار مشخص شد كه ارجاعاتى كه در كتاب ليل و نهار به شرح ارشاد داده شده ، مطالبش در كتاب ذخيره محقق سبزوارى است علاوه بر اينكه در كتب روضات الجنات و رياض العلماء و الذريعة ، رسالهاى شبيه همين رساله به محقق سبزوارى نسبت دادهاند ، بنگريد :
1 - رياض العلماء ج 5 / 45 : « مولانا محمد باقر بن محمد مؤمن الخراسانى السبزوارى . . . له كتب منها . . . رسالة فى تحديد النهار شرعا . . . »
2 - روضات الجنات ج 2 / 69 : « . . . ثم ان له ايضا رسالة . . . و اخرى فى الغسل ، و اخرى في تحديد النهار الشرعى و . . . »
3 - شيخ آقا بزرگ تهرانى همين رساله را نيز از محقق سبزوارى دانسته است : « رسالة فى تحديد النهار الشرعى للمحقق السبزوارى ، المولى محمد باقر ابن محمد مؤمن الخراسانى المتوفى 1090 ق و دفن بمشهد خراسان ، ينقل فيها عن الرازى و البيضاوى و النورى [ ظ : النووى ] و الجوهرى و الثعلبى و الراغب
محقق اردبيلى ( فارسى ) — صفحة 288
مساهمون: كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى
ص٢٨٨