عسكرى عليه السّلام نقل نموده « 1 » كه عدد آن جماعت كه در دست مختار كشته شدند به هشتاد هزار و كسرى رسيده « 2 » و در روايتى آمده كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود :
« سيقتل ولدى الحسين و سيخرج غلام من ثقيف و يقتل من الذين ظلموا ثلاث مائة و ثلاثة و ثمانين الف رجل » ؛ يعنى زود باشد كه فرزندم حسين را به ظلم و ستم بكشند و بسى بر نيايد كه پسرى از قبيلهء ثقيف بكشد از آنهائى كه بر او ظلم كرده باشند يا به كشتن او راضى بودهاند سيصد و هشتاد و سه هزار كس . و اگر كسى به حساب كشتگان مدت حكومت او كه شش سال و كسرى بوده با عدد كشتگان ابراهيم كه هر دو به هم بازمىآورد برسد يقين مىداند كه آنچه در معارك و غير آن كشتهاند به آن عدد رسيده . « 3 »
بايد دانست كه قصهخوانان افسانهء بسيار بر مسيب و مختار بستهاند و ظاهر است كه قول ايشان محل اعتماد نيست بلكه اگر كسى خواهد كه بر احوال مختار چنان كه بايد اطلاع بهم رساند بايد كه به كتب مبسوط كه ثقات و عدول علماى اماميه درين باب تأليف نمودهاند رجوع نمايد . القصه در حسن عقيدهء مختار سخنى نيست و علامهء حلى رحمه اللّه او را از مقبولان شمرده « 4 » و حضرت امام محمد باقر جمعى را كه او را به بدى ياد مىكردند منع فرموده « 5 » و حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام بر او رحمت فرستاد « 6 » و امام زين العابدين عليه السّلام او را به دعاى خير ياد نموده « 7 » و هرگاه صد هزار كس به محض گريهاى كه در ايام محرم كنند و يا به همين قدر كه در خاطرشان
هامش
( 1 ) . تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام ص 548 .
( 2 ) . به همين مضمون در كتاب منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام ص 547 و 551 .
( 3 ) . « بايد دانست كه قصهخوانان . . . رجوع نمايد » ( اين چهار سطر ) در كاشف الحق نيامده است ( كاشف الحق ص 364 ) .
( 4 ) . رجال ( خلاصة الاقوال ) علامه حلى ص 168 .
( 5 ) . مأخذ پيشين ص 169 .
( 6 ) . مأخذ پيشين ص 169 .
( 7 ) . مناقب ابن شهر آشوب 4 / 144 .