ساخت نه مملوك و به شرف بندگى خود مشرف گردانيده و بذل عبوديت مخلوق مبتلا نكرد و كدام دولت به اين برابرى تواند كرد آنكه ما را خلعت رجوليّت پوشانيد و لباس انوثيّت در بر ما نكرد و درشتى و زبرى مردان داد نه لينى و نرمى زنان .
چنانچه در قرآن فرموده كه
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ
« 1 » تا به آخر آيه ؛
يعنى مردان كارگذرانندگان و تسلطيافتگاناند بر زنان و قائم به امور معاش ايشان و دريابندهء فيض جهاد و غزوات و ثواب جمعه و جماعات و زيادتى علم و حلم و فهم و عقل در ايشان و بودن انبيا و اوليا و علما و زهاد از ايشان . راوى گويد كه در هر فقرهاى كه امير المؤمنين بيان مىنمودند و هر نكته كه او مىفرمود حضرت رسول خدا مىگفت : « صدقت » ؛ يعنى راست فرمودى و آنچه حق بود بيان نمودى . و چون كلام به اتمام رسانيد حضرت رسول خدا فرمود : « فما بعد هذا » ؛ يعنى پس بعد از آنچه گفتى ديگر چيست ؟ امير المؤمنين عليه السّلام در جواب گفت :
وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها
« 2 » ؛ يعنى اگر كسى خواهد كه تعداد نعمت الهى كند ميسرش نمىشود چه نعم الهى را حد و حصر و آخر و نهايتى نيست .
پس حضرت رسالت پناه تبسم فرموده گفت : « ليهنئك الحكمة ليهنئك العلم يا ابا الحسن ، انت وارث علمى و المبين لامّتى ما اختلفت فيه من بعدى » ؛ يعنى خداى تعالى حكمت و علم خود را بر تو آسان و گوارا ساخته ، اى ابو الحسن ، تو وارث علم منى و توئى بيانكننده از براى امت من آنچه در آن اختلاف كنند بعد از من و بر ايشان مشكل شود و حل مشكلات امت من از ديگرى به غير از تو نمىشود و توئى وصى و جانشين من بعد از من ، و اگر چه در حين حيات رسول خدا قضايا و احكام آن حضرت بسيار است به همين اكتفا نمود تا به طول نيانجامد و موجب ملال نشود .
هامش
( 1 ) . سوره نساء ، آيه 34 .
( 2 ) . سوره ابراهيم ، آيه 34 ؛ سوره نحل ، آيه 18 .