فضايل امير المؤمنين عليه السّلام را بيان نموده گفت : عراك بن مالك غفارى از امّ السّلمه روايت نموده گفت : رسول خدا در خانهء من بود كه جبرئيل نازل شده با او حديث مىكرد و من مىديدم كه رسول خدا تبسم مىكرد و مىخنديد چون از وحى فارغ شد پرسيدم كه يا رسول اللّه چه چيز شما را مىخندانيد ؟ فرمود كه جبرئيل گفت گذشتم بر على عليه السّلام كه شتران خود را در چراگاه سر داده و خوابيده و بدن مباركش برهنه شده بود من او را پوشانيدم و سردى ايمان او به دل من رسيد . هرگاه جبرئيل كسى را خدمت كند شما را نمىرسد كه در باب او به اين نوع حرف بزنيد و بىادبانه سخن بگوئيد .
حاصل كلام درين مقام آن است كه آنچه از مناقب و مفاخر آن حضرت درين كتاب و به تخصيص درين باب مرقوم شده نسبت به آن حضرت و آنچه از آن مظهر عجايب و غرايب در مدت شصت و سه سال كه عمر شريفش بوده ، چون قطرهاى است در جنب دريائى و يا دانهاى در فضاى صحرائى ؛ چه مناقب آن حضرت را حدى و نهايتى نيست .
چنانچه از خليل نحوى پرسيدند كه در باب على عليه السّلام چه مىگوئى ؟ گفت : در باب شخصى چه توان گفت كه دوستان از خوف اعداء اظهار مناقب او نتوانستند نمود و دشمنان از روى حسد فضايل او را پنهان داشتند مع هذا خافقين از مآثر و مفاخر او پر شد « 1 » و نه اينست كه همين دوستان در ذكر مدح و منقبت او رطب اللسان باشند بلكه دشمنان نيز در ذكر محامد او به تقصيرى از خود راضى نيستند و به قدر امكان نظما و نثرا در نشر محاسن او مىكوشند . « 2 »
صاحب فصول المهمه و خوارزمى حنفى و غيرهما از علماى سنى در كتابهاى خود آن قدرها از مناقب آن حضرت بيان نكردهاند و توسن مدح را به نحوى گرم
هامش
( 1 ) . مناقب ابن شهر آشوب 3 / 213 .
( 2 ) . شش بيت شعر و سه سطر نثر اضافه دارد ( كاشف الحق ص 325 ) .