ادّعاهاى آنها را نيز مخدوش دانستهايم . از جمله وجود روايات ضعيف در حديقة الشيعة هرچند قابل انكار نيست ، ولى بعضا به نظر مىآيد موافقان و مخالفان حديقة الشيعة مقدارى در اين باره افراط و تفريط كردهاند . چنان كه شاه محمد دارابى مىگويد : « چگونه احاديثى كه معلوم نيست كه در كدام كتاب است و كه روايت كرده است ، همه جا مىگويند :
به سند صحيح روايت شده كه صوفيه كلهم مخالفونا ؟ » « 1 » و علامه سيد محمد باقر خوانسارى در روضات الجنات آورده است : « نقل از ضعاف بسيار است ، به طورى كه از چنين رواياتى اثرى در كتب مورد اعتماد نيست » « 2 » و دكتر ذبيح اللّه صفا قسمت « نكوهش صوفيه » كتاب را « انباشته از حديثهاى مجعول » « 3 » دانسته كه جعلكننده ، آن احاديث را « بر حديثهاى بىشمار بر ساخته عالمان امامى سدههاى واپسين افزوده است » . « 4 » علامهء شعرانى نيز تصريح كرده كه در حديقة الشيعة و كتابهاى مشابه آن « روايات ضعيف بسيار » « 5 » است . و شهيد آية اللّه قاضى طباطبايى دربارهء چنين كتابهايى - كه روايات ضعيف و جعلى در آن هست - مىفرمايد : اين گونه كتابها [ مقتل ابو مخنف ] را از دشمنان عالم تشيع جعل مىكنند ، مانند دسّ و وضعى كه به بعض اخبار مىنمايند و نشر مىكنند و به بعض بزرگان عالم شيعه - كه مقبول نزد عموم است - نسبت مىدهند تا در قلوب عامهء مردم جا گيرد و مقبول افتد ؛ مانند بعض تأليفاتى كه به محقق اردبيلى قدّس سرّه نسبت دادهاند . « 6 » و دكتر مهدى تدين نيز مىنويسد : « محال عقل است . . . كتاب حديقة الشيعة را كه مشحون از قصههاى عاميانه است از آثار آن محقق عاليقدر دانست » . « 7 » در
هامش
( 1 ) - حاشيهء « مقامات السالكين » ، ( مخطوط ) مورد دوم
( 2 ) - « روضات الجنات » ، ج 1 ، ص 84
( 3 ) - « تاريخ ادبيات ايران » ، ج 5 ، ص 219
( 4 ) - همان مأخذ .
( 5 ) - « تفسير ابو الفتوح رازى » ، چاپ علامه شعرانى ، ج 1 ، ص 13
( 6 ) - « تحقيق دربارهء اربعين سيد الشهداء ( ع ) » ، چاپ تبريز ، 1352 ش ، ص 145
( 7 ) - « مجلهء معارف » ، دورهء دوم ، شماره 3 ( سال 1364 ) ، ص 119