چند كتاب غير مشهور از علماء شيعه در انكار صوفيه ذكر نموده [ است ] . « 1 » »
اين دليل مخدوش است ؛ چرا كه هرچند علامه مجلسى در كتابهايش اسمى از آن نبرده ، ولى در كتاب عين الحيوة ، مقدس اردبيلى را جزو دانشمندانى ذكر كرده كه در رد صوفيه كتاب نوشتهاند : « اكثر قدماء و متأخرين علماى شيعه - رضوان اللّه عليهم - مذمت ايشان [ صوفيه ] كردهاند و بعضى كتابها بر رد ايشان نوشتهاند ؛ مثل على بن بابويه . . . و ابن حمزه در چند كتاب و سيد مرتضى رازى در چند كتاب . و زبدة العلماء و المتورعين مولانا احمد اردبيلى - قدس اللّه ارواحهم و شكر اللّه مساعيهم - و غير ايشان از علماى شيعه . . . « 2 » »
علاوه بر آن ، شيوهء علامهء مجلسى در بحار الانوار غالبا استفاده از منابع اصلى بوده است ؛ چنان كه خود ايشان ضمن تجليل از مقام شامخ شهيد قاضى نور اللّه و تأليفات فراوان او ، علت اينكه در بحار الانوار از آنها استفاده نكرده ، همين مسأله را عنوان كرده است . « 3 »
بارى همين مسائل كار داورى بين كاشف الحق و حديقة الشيعة را مقدارى مشكل ساخته است . در مورد حديقة الشيعة ديدگاههاى مختلفى وجود دارد و ما در اينجا مهمترين آنها را به اختصار مىآوريم :
1 - طرفداران صحت انتساب حديقة الشيعة به مقدس اردبيلى ، اظهار مىكنند كه بدون هيچ ترديدى اين كتاب با همين مطالب و شكل فعلى كه در دسترس همگان است ، از تأليفات اردبيلى است . اين گروه براى اثبات مدعاى خود ، دلائل و شواهدى ارائه دادهاند كه از عمدهترين آنها همان ارجاعات اردبيلى در حديقة الشيعة - كه آخرين تأليف اوست - به كتابهاى متعدد و مشهور خود مىباشد ؛ در حالى كه در كاشف الحق همهء اين ارجاعات ، بجز دو مورد آن ، حذف شده كه اين دو مورد نيز مىتواند تأييدى براى ادعاى اينها باشد .
هامش
( 1 ) - « حدائق السياحة » ، ص 418 و 419
( 2 ) - « عين الحيوة » ، چاپ اسلاميه ، ص 577
( 3 ) - « بحار الانوار » ، ج 1 ، ص 841