فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً
« 1 » ظاهر آيه تمثل حال اسلام است كه در اول ضعيف بود و هرچند بر آمد قوت گرفت مانند شاخ درختى ضعيف كه در اول از زمين خرد و ضعيف بر مىآيد و آهسته آهسته قوى و سطبر مىشود و بر ساق خود قرار مىگيرد تا به حدى كه در تعجب مىآورد زارعان را و اسلام نيز در تعجب مىاندازد عالميان را و به خشم مىآورد كافران را به جهت يك جهتى و يك رنگى اهل اسلام ، كه وعده كرده است حق تعالى از براى آنان كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته كردهاند آمرزش گناهان و مزدها از نعيم بهشت و آن چيز كه از براى ايشان آماده شده . و علامه حلى رحمه اللّه در كتاب نهج الحق و كشف الصدق « 2 » اين آيه را سه دليل ساخته بر اين مطلب كه اثبات امامت امير المؤمنين است .
اول :
فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ
« 3 » و از حسن بصرى نقل كرده كه او گفت مراد از « استوى » ، راست شدن دين اسلام است به شمشير على ابن أبي طالب عليه السّلام و نيشابورى نيز در تفسير خود « 4 » از عكرمه نقل نموده است موافق آنچه از حسن بصرى نقل شده ؛ و هرگاه استواى دين اسلام به قوّت بازوى آن حضرت شده باشد يقين حاصل است كه آن حضرت افضل خواهد بود و كسى را انكار آن نمىرسد چه از جملهء حروب آن حضرت يكى احد است كه از چاشت تا پسين از آسمان صداى « لا فتى الا على لا سيف الا ذو الفقار » به گوش جهانيان مىرسيد ؛
دوم :
يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ
« 5 » كه چون كفّار مدد و معاونت و ثبات قدم آن حضرت را ديدند و شنيدند كه چه نعمتها از براى او آماده است در
هامش
( 1 ) . سوره فتح ، آيه 29 .
( 2 ) . نهج الحق و كشف الصدق علامه حلى ص 195 ؛ همچنين ر . ك : احقاق الحق ج 3 ، ص 359 و 360 .
( 3 ) . سوره فتح ، آيه 29 .
( 4 ) . تفسير نيشابورى 6 / 156 .
( 5 ) . سوره فتح ، آيه 29 .