آن حضرت به جدّ شده منزل به منزل مىآمد تا به موضعى كه آن را « كراع الغميم » « 1 » نام است رسيد در آنجا جبرئيل نازل شده اين آيه آورد كه
فَلَعَلَّكَ تارِكٌ بَعْضَ ما يُوحى إِلَيْكَ وَ ضائِقٌ بِهِ صَدْرُكَ
« 2 » و اظهار گلهمندى از رسول خود در تأخير چيزى كه غايت تأكيد در آن باب واقع شده بود نمود ؛ معنى آنكه پارهاى از وحى كه مىفرستم ترك مىنمائى و نمىرسانى و سينهء تو را محل آن نمانده كه اين قسم امور در او جا گيرد . و اين نهايت تأكيد و تشديد است و بعد از ساعتى به موضع مشهور به « غدير خم » رسيد . جبرئيل امين ديگر باره به جهت تأكيد ، نزول نموده آيهء مباركه
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ
« 3 » را تا به آخر رسانيد ؛ يعنى اى رسول من ، برسان به بندگان آنچه از خداى تعالى به تو رسيده و اگر نرسانى تبليغ رسالت نكرده باشى و اگر درين امر مساهله نمائى چون نرسانيدن بعضى ، حكم نرسانيدن همه را دارد همانا كه به هيچ وجه تبليغ رسالت نكرده خواهى بود و اگر تو را از رفيقان و منافقانى كه همراه تواند دغدغهاى باشد ، خداى تعالى حافظ و نگهبان تو است از شر دشمنان ، انديشه مدار . بنابراين در همان جا در عين گرما با آنكه محل نزول قافله نبود فرود آمدند و هر كس كه پيش رفته بود ، امر شد كه برگردد و هر كه در عقب مانده بود ندا كردند كه زودتر برسد و منبرى از پالان شتران راست كرده پيغمبر خدا بر آن منبر بر آمده خطبهاى بليغ مشتمل بر فوايد تمام و بلاغت ما لا كلام در حمد و ثناى الهى و مواعظ و نصيحت امت كما هى و بيان خلافت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام از جانب رب العالمين ادا فرموده گفت : گوش كنيد اى حاضران و مطيع و فرمانبردار باشيد اى مؤمنان ! كه اين آخرين مقامى است كه مرا امر فرموده حق تعالى تا برسانم به شما اى گروه آدميان كه نصب فرموده حق تعالى در ميان شما صاحب اختيارى در امر دين و
هامش
( 1 ) . معجم البلدان ج 4 ، ص 443 .
( 2 ) . سوره هود ، آيه 12 .
( 3 ) . سوره مائده ، آيه 67 .