« اللهم صل على محمد و آل محمد » اين است كه بار خدايا تعظيم كن محمد و آل محمد را در دنيا به اعلاى دين و اظهار دعوت و القاى شريعت و در آخرت به قبول شفاعت و زيادتى ثواب و اظهار فضل ايشان بر اولين و آخرين .
گفتهاند اين تشريف ابلغ است از تشريف آدم به سجود ملائكه ؛ زيرا كه اين در هر تشهّد واجب است و شيخ طوسى رحمه اللّه آن را از اركان شمرده و از امام جعفر صادق عليه السّلام مروى است كه هركه نماز كند و صلوات را عمدا ترك كند نماز او صحيح نيست . اما در غير نماز خلاف است و بعضى گويند در هر مجلسى يك بار واجب است و بعضى بر آنند كه در مدت عمر يك بار واجب است و مذهب ابن بابويه آن است كه هرگاه نام آن حضرت مذكور شود صلوات فرستادن واجب است و اين اصحّ است چه اين دلالت بر رفعت شأن آن حضرت و شكر احسان او مىكند و ما به آن مأموريم و اگر چنين نباشد مثل ذكر بعضى از ما بعضى را خواهد بود و اين منهى است كه حق تعالى فرموده :
لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً
« 1 » ؛ يعنى مگردانيد خواندن رسول را چون خواندن بعضى از شما بعضى را .
مرويست پرسيدند كه يا رسول اللّه چگونه است قول حق تعالى كه مىفرمايد :
إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ
« 2 » ، يعنى سرّ اين چيست كه گفته كه حق تعالى و ملائكه او صلوات مىفرستند بر پيغمبر ؟ آن حضرت در جواب فرمود كه اين از « علم مكنون » است يعنى پوشيده است بر خلايق و اگر سؤال نمىكرديد از آن خبر نمىدادم . حق تعالى دو فرشته را بر من موكّل گردانيده است و من نام برده نمىشوم نزد بندهء مؤمن كه بر من صلوات فرستد مگر آنكه آن دو فرشته مىگويند حق تعالى ترا بيامرزد ؛ پس حق تعالى و ملائكهء او در جواب آن دو ملك مىگويند آمين و ذكر كرده نمىشوم نزد مسلمانان كه صلوات بر من نفرستند الّا آن
هامش
( 1 ) . سوره نور ، آيه 63 .
( 2 ) . سوره احزاب ، آيه 56 .