براي مثال اگر منتقد أهل عرفان در أسماء وصفات حق بر اين باور بود كه رابطهء جهان با خدا تجلى أسمائي است وانسان آرمانى اسلام نيز آيينهء أسماء وصفات است ، بداند كه با محققين أهل عرفان مخالفتي ندارد ولى اگر در تجلى صفاتى حق بر تجلى تام أو در قرآن ونبي أكرم صلّى اللّه عليه واله وأهل بيت عليهم السّلام أو معتقد بود وويژگيهاى انسان آرمانى را نيز عبارت از عقل وعلم عالي ، قدرت برتر ، حماسهء عرفانى ، عشق ومحبت آتشين به حضرت محبوب وتلازم با كثرت يا سياست واجتماع دانست ودر تفسير ولايت نيز به لزوم حاكميت معنوي ، علمي ، سياسي واجتماعي انسان آرمانى معتقد شد ، از مسلكهاى عرفانى كلاسيك فاصله گرفته وعرفانش به قرآن وسنت بسى نزديكتر خواهد بود . چنانكه عرفان متعالي امام خمينى قدّس سرّه بر تمام مشربهاى عرفانى پيشى گرفته واز جامعيت خاصي برخوردار است . البتة اين تمايز ، ريشه در نگرش خاص أو به أسماء وصفات وانسان آرمانى قران دارد .
آنچه بيان شد أصولي است كه براساس عرفان متعالي بر أهل تحقيق در مسلكهاى عرفانى ، رعايت آن ضروري است در غير اين صورت بىهيچ ترديدى نقد وتحقيق ما عاميانه خواهد بود نه عالمانه .
« لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَلكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقى وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها . »
« 1 »
3 . شيوهء امام خمينى قدّس سرّه
در برابر برخوردهاى افراطى وتفريطي با أهل عرفان ، برخورد بزرگانى چون مرحوم ملاصدرا ، أستاذ مطهرى ، أستاذ حسنزادهء آملي وبه خصوص امام خمينى قدّس سرّه قرار دارد كه به نظر ما مصداق بارز أصول وشيوهء تحقيق جامعند كه به آن اشاره شد .
امام خمينى قدّس سرّه - چنانكه در جاى خود به تفصيل سخن گفتهايم - بنيانگذار
هامش
( 1 ) . بقره 189 / .