النشر في قراءات العشر به اين فوايد به طور مبسوط سخن گفته است . « 1 » يكى از فوايدى كه مربوط به استنباط احكام فقهى مىشود ياد مىشود . « ومنها اعظام أجور هذه الأمة من حيث إنهم يفرغون جهدهم ليبلغوا قصدهم في تبتع معاني ذلك واستنباط الحكم والاحكام من دلالة كل لفظ واستخراج كمين اسراره وخفى إشاراته وامعانهم الكشف عن التوجيه والتعليل والترجيح والتفصيل بقدر ما تبلغ غاية علمهم ويميل اليه نهاية فهمهم » . « 2 »
به همين دليل در جاى جاى تفسير اين دسته از آيات سعى بليغى شده است كه آنها را نقل كنند وپىآمد معناى آن را مورد توجه قرار دهند ، در حالي كه گاه اختلاف قرائت موجب چندگونگى معناى كلمه يا آية مىشود ومعنا ندارد خداوند در بيان حكم دو معناى متفاوت را قصد وتشريع كرده باشد .
آية اللّه خويى در تفسير البيان بحث مبسوطي در اين زمينه نموده است كه اوّلا لازمهء تواتر قرآن تواتر قرائتهاى آن نيست . قرآن وقرائت دو حقيقت متغايرند . أصل قرآن وحى منزّل ومعجزه الهى است ، در صورتي كه قرائتها اختلاف ألفاظ وحى در حروف وكيفيت آن مىباشد ومنافاتى ندارد كه يكى متواتر باشد ويكى نباشد ، چنانكه بسيارى از حوادث در تاريخ وجود دارند كه أصل آن تواتر دارند ، مثل داستان معراج پيامبر ، امّا خصوصيات آن متواتر نيست ، ولازمهء تواتر در يك قسمت ، تواتر در فروع وجزئيات آن نيست . بگذريم از اين جهت كه علمايى از سلف با برخى از اين قرائتهاى نقل شده مخالفت كردهاند ، كه اگر انتساب آن به پيامبر مسلّم بود يا متواتر بودند ، نمىبايست مخالفت مىكردند .
خود قرائتها مستند به نقل اخبار آحاد است . بنابراين ، در ميان علماى شيعه اين اعتقاد وجود ندارد كه اين قرائتهاى گوناگون مستند به رأى معصوم است وآن را حاكى از اجتهاد قاريان مىدانند . « 3 » ايشان در پايان اين بحث مىنويسند :
هامش
( 1 ) . ابن جزرى ، محمد بن محمد ، النشر في القراءات العشر ، ج 52 / 1 . بيروت ، دار الكتب العلمية .
( 2 ) . عمر ، احمد مختار ، مكرم عبد العال ، معجم القراعات القرآنية ، ج 1 / 124 .
( 3 ) . خويى ، البيان 124 /