اختلاف در قراءات
يكى ديگر از موارد تفاوت زبدة البيان وكلا آيات الاحكام شيعه با مصادر تفسيري فقهى أهل سنت بها دادن گروه أخير الذكر به اختلاف قراءات است .
اختلاف در قراءاتى كه علماى بسيارى از آنان قائل به تواتر در نقل آنها شده وبرخى دستكم قائل به تواتر قرائتهاى هفتگانه شدهاند . بنابراين مبنا ، هرقرائتى را حجت دانستهاند واختلاف برداشت در حكم را مستند به يكى از اين قرائتها دانستهاند وبه اين معنا استناد كردهاند ، « 1 » در حالي كه انتساب آن به معصوم ثابت نيست وتواترى هم ندارند وبر فرض كه نقل آنها متواتر باشد ، تواتر در ميان قرّاء است نه منسوب به پيامبر ، ونبايد اين حقيقت را از ياد ببريم كه مسأله اختلاف قرائت در دورانى شكل گرفته كه شكل نگارش قرآن تثبيت نشده بود ومشكلاتى براي ضبط وخواندن قرآن ( كتابت حروف ونقطه ) وجود داشت وطبعا اقتضاى اين نوع اختلافها را داشت . « 2 » به همين دليل زرقانى در اينباره مىنويسد : علماى صدر اسلام كراهت داشتند از اينكه حروف ونقطهگذارى مصاحف را اصلاح كنند مباد از اينكه در محافظت وصيانت رسم الخط قرآن آسيب ببيند ودچار دگرگونى شود ، امّا زمان دگرگون شد ومسلمانان ناچار شدند كه چنين كارى را انجام دهند ، بگذريم از اينكه وثاقت راويان هرقرائتى ثابت نشده است ، « 3 » لذا شامل أدله حجّيت خبر ثقة نمىشود .
امّا در هر حال اين اختلاف قرائتها در فرهنگ تفسيري آيات فقهى أهل سنت جايگاه بس بلند وحساسى دارد وكمتر مفسري است كه به آن نپرداخته ودر عظمت واهميت واثبات تواتر آن سخن نگفته باشد وبراي اين اختلاف قرائت فوايدى ذكر نكرده باشد . ابن جزرى ( م 833 ه ) در كتاب
هامش
( 1 ) . عمر ، احمد مختار ، مكرم ، عبد العال سالم ، معجم القراءات القرآنية ، ج 76 / 1 .
( 2 ) . خويى ، أبو القاسم ، البيان 164 / - 165 ، بيروت ، دار الزهرا .
( 3 ) . زرقانى ، محمد عبد العظيم ، مناهل العرفان ، ج 407 / 1 ، بيروت دار الكتب العلمية ، الطبعة الأولى ، 1409 ق .