مىكنند ، ناخواسته در راه بس خطرناكى قدم مىگذارند وبا احتمال وظن نمىتوان احكام الهى را جابهجا كرد ونقطه تفاوت اساسى ميان اين دو دسته از تفسيرهاى فقهى ، به كار گرفتن قياس ونگرفتن آنها در آيات الاحكام واستنباط فروع فقهى است .
اكنون به سراغ مثالها در اين دو دسته از كتابها مىرويم وتفاوت در استفاده از قياس وغيرقياس را نشان مىدهيم :
1 - خداوند درباره محرمات نكاح واز آن جمله مادر وخواهر رضاعى كه ازدواج با آنها حرام است ، فرموده :
« وَأُمَّهاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَواتُكُمْ مِنَ الرَّضاعَةِ » .
« 1 »
در اينجا ، اين سخن عنوان شده كه شير دادن به چه اندازه وچگونه صدق مىكند . در اين زمينه روايات مختلفي رسيده است كه توضيح مىدهد يك شبانه روز كامل شير بدهد ، يا 10 ويا 15 روز پراكنده . در برخى از روايات تعبير به رشد استخوان وروييدن گوشت در بچه ملاك صدق شير دادن شده است ( انشاز العظم ، انبات اللحم ) « 2 » در اين زمينه شافعيه وحنفيه ومالكيه واحمد گفتهاند با توجه به حكم آية وملاك در روايات مىتوانيم به دست آوريم كه شير خوردن از پستان خصوصيتى ندارد ، بلكه اگر به حلق أو هم بريزند ويا به گونهاى شير به بدن كودك برسد ، ملاك شير دادن صدق كرده است وبا اين تعبير كه بايد حكم پستان دادن را به غير پستان دادن قياس كرد ، خواستهاند چگونگى شير دادن در آية را تعيين كنند . « 3 »
هامش
( 1 ) . النساء 23 / .
( 2 ) . ابن مسعود از پيامبر نقل مىكند : لا رضاع الّا ما شدّ [ شز ] العظم وأنبت اللحم . سنن أبى داوود ، كتاب النكاح ، باب 8 ، حديث 2059 ، ج 1 / 627 ، همچنين وسائل الشيعة ، ج 14 / 289 ، چاپ اسلاميه .
( 3 ) . قرطبى ، الجامع لاحكام القرآن ، ج 5 / 110 ، بيروت ، دار احياء الكتاب العربي . همچنين سعيد الخن ، مصطفى ، اثر الاختلاف في القواعد الأصولية في اختلاف الفقهاء / 487 ، مؤسسة الرسالة .