و پس از آن زمان صفويه به بعد كه پايتخت از قزوين به اصفهان منتقل و دانشمند بزرگوار محقق كركى ( بقول شهيد ثانى امام محقق ) اولين اقدام را براى تأسيس حوزه علميه شيعى اصفهان انجام داد ، سپس با آمدن استاد بزرگ و دانشمند عظيمالقدر و عامل انتشار فقه و حديث مولى عبد اللّه تسترى ( شاگرد مقدس اردبيلى ) آن فرزانه محقق يك تحول و گسترش سريع و عميقى در حوزه علميّه اصفهان به وجود آمد به طورى كه پس از 14 سال بعد از ورود ايشان عده طلاب از پنجاه نفر به هزار نفر اعم از طلاب ، بزرگان و علما رسيد ، و مرحوم ملا محمد تقى مجلسى به همين رقم در مراسم تشييع جنازه مولى عبد اللّه تسترى اشاره كرده و مىفرمايد : من كمترين طلبه در ميان آنها بودم كه در مراسم تشييع شركت كردم . حوزه اصفهان به اين گونه رو به گسترش بود و با آمدن علماى بزرگ از عراق و جبل عامل ( جنوب لبنان ) به سوى اين حوزه نوپا و ساختن مدارس گوناگون مساجد و ديگر مراكز علمى از سوى سلاطين صفوى و دوستداران دانش در اصفهان و تربيت سريع و گسترده فضلا و رسيدن آنها به مقامات بلند علمى و تقوايى آنچنان رونقى در حوزه علميه اصفهان پديد آمد كه همه جا را تحت الشعاع خود قرار داد و لقب « دار العلم شرق » گرفت و پايگاه مراجع تقليد شد كه بسيارى از زعما و مراجع بزرگ جهانى شيعه كه در حوزههاى ديگر به زعامت مطلقه و مرجعيت عامه رسيدند شروع تحصيل و مراحل اوّليه تعلّم و پايهريزى شخصيت علمى و تقوايىشان از حوزه علميه اصفهان بود و پس از آن در حوزههاى ديگر تكامل يافته و سپس درخشيدند . « 1 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 367 . ضمنا در زمان صفويه 83 باب مدرسه در اصفهان ساخته شد مثل مدرسه ملا عبد اللّه تسترى ، مدرسه جده بزرگ ، جده كوچك ، كاسهگران ، به نقل از تاريخ دانشگاههاى بزرگ اسلامى ، عبد الرحيم عنيمة ، ترجمه نور اللّه كسائى ، ص 32 .