علميه شيعه تفاوت داشت . « 1 »
از علماى معروف قرن دهم حوزه علميه مشهد مىتوان از ملا عبد اللّه شوشترى ( متوفى 997 ه ق ) كه در هرات به دست ازبكان به قتل رسيد و مولانا محمد رستمدارى ( متوفى اوايل قرن يازدهم ه ق ) كه نامهاش به علماى ازبك به تفصيل در مجالس المؤمنين و مطلع الشمس نقل شده و گواه دانش و قدرت علمى او است ياد كرد . « 2 »
در عهد سلاطين صفوى ده مدرسه در مشهد بنا گرديد كه بعضى از آنها مثل مدرسه فاضلخان و مدرسه نواب و مدرسه عباسقلى خان از نظر موقوفات در ايران بىنظير بوده و موقوفات مدرسه عباسقلى خان ظاهرا از بيرون دروازه شرقى مشهد آغاز و تا دروازه شهر هرات مىرسيده ، و مدارس قديمى نيز مرمّت شد .
در ساير شهرهاى ايران مثل شيراز ، تهران ، رى ، تبريز ، قزوين ، زنجان ، يزد ، همدان ، سارى ، آمل ، كاشان و . . . . نيز مدارس علمى شيعى تشكيل و يا به تكميل و توسعه آنها اقدام شد و روحانيون معروفى در آنجا به تدريس و ارشاد مشغول شدند . « 3 »
اميدواريم اكنون كه حوزه در جايگاه اصلى خود قرار دارد و ريزترين حركتش را دنيا مىنگرد و سخنانش را دنيا مىشنود و نظرياتش را ميليونها انسان به كار مىگيرد و همه دنيا اين حركتى كه بنام نهضت اسلامى و انقلاب اسلامى با انگيزه دينى و با رهبرى روحانيت و مراجع تقليد ، بالاخص بزرگ زعيم و رهبر مرجع شيعيان امام خمينى قدّس سرّه بوجود آمده نشأت يافته از حوزه
هامش
( 1 ) . گزارشى از سابقه تاريخى و اوضاع كنونى حوزه علميه مشهد ، حضرت آية اللّه خامنهاى رهبر معظم انقلاب اسلامى ص 9 و 13
( 2 ) . همان ، ص 14 و 16 .
( 3 ) . مجله انديشه ، شماره 3 و 4 ، حوزه علميه مشهد ، ص 99 .