تازيانهاى كه شيخ بهائى بر الاغى كه ايشان سوار بودند زد از آمدن منصرف و از بين راه برمىگردد « 1 » براى ما كه گرايش به دنيا و تجملات و بىاعتنايى به كژرويها عادى و جزيى از زندگى شده مشكل و دور از انتظار است و شايد به زعم بعضى خداى نخواسته تظاهر جلوه كند ولى براى مقدس اردبيلى كه مراعات حقوق و پرهيزكارى نيز از زيبائيهاى روح لطيف او بود و هيچ وقت در عمر شريف خود از حدود الهى پا فراتر ننهاد و در مدت چهل سال فعل مباح از او سر نزد چه رسد به مكروه و حرام رعايت چنين چيزها نه ممكن بلكه عادى است . « 2 » با اينكه 5 قرن از تاريخ درگذشت وى مىگذرد قدس و زهد و تقواى وى ضربالمثل است و حجره درسى وى كه مهد پرورش علماى اعيان و پيش روان اسلام و ايمان بوده معين و مشخص است و به پاس احترام او در حجرهاش مسدود و تا به حال باز نشده ، همچنين مسجد و خانه مسكونى او تابحال معروف و مشهور است و خانهاش كه جنب مسجد او در محله « رباط عماره » بوده فعلا در تملك « آل يس » كه معروف به فضيلت و ادب هستند مىباشد مرحوم اردبيلى داراى فرزندى بنام ابو الصلاح تقى الدين « مجد » بوده است . « 3 »
وضعيت حوزههاى علميّه و روحانيت شيعه در زمان مقدس اردبيلى
گرچه حركتهاى علمى شيعه در همه جا و همه وقت و در همه شرايط گسترده و در مجموع به سوى كمال بوده و در بسيارى از شهرها ، مركزيتهاى قابل توجّهى يافته بهطوريكه شمارش آنها كاملا مقدور نيست ولى نام حوزههاى
هامش
( 1 ) . با دانشمندان شيعه و مكتب آنها آشنا شويم ، سيد جواد اميرى اراكى ، ص 152 .
( 2 ) . مقدس اردبيلى تنديس پارسايى ، ص 49 .
( 3 ) . تاريخ اردبيل و دانشمندان ، فخر الدين موسوى اردبيلى نجفى ، ج 1 ، ص 71 .