كربلاى معلى در زمان آيت اللّه وحيد بهبهانى ( 1118 - 1208 ه ق ) و حوزه نجف اشرف در زمان مرحوم مقدس اردبيلى و استاد اعظم شيخ انصارى ( 1214 - 1281 ه ق ) و مرجع عظيم الشأن مرحوم آخوند خراسانى ( 1255 - 1329 ه ق ) و حوزه علميه قم اخيرا كه محل اقامت مراجع تقليد گرديده به حدّ اعلاى عظمت خود رسيده است « 1 » .
مقدس اردبيلى ( ره )
مقدس اردبيلى نيز كه از مفاخر علماى اماميّه و از مشاهير محققين و فضلاى روزگار و اولياى خدا است جزء اين رهبران مىباشد كسى كه چنان مورد لطف اولياى بزرگ قرار گرفته بود كه براى حل مشكل مستقيما با آنها در تماس بود و ملوك وقت در همهگونه تجليل وى اهتمام داشتند ولى در عين حال آنقدر متواضع بود كه شستن جامه و لباس ديگران را وظيفه خود مىدانست و در يارى بيچارهگان مال خود را با آنها تقسيم و براى خود هم به اندازه سهم يكى از فقرا برمىداشت . « 2 »
داستانهاى زيادى در مورد رفتار انسانى اين نمونه تقدس حتى نسبت به حيوانات در كتابها آمده كه ذكر آنها مطلب را به درازا مىكشد ولى تعمق در آنها بسيار آموزنده است گرچه درك اين مطالب كه ايشان به خاطر همراه داشتن كاغذى كه در نجف به ايشان داده شد تا در كاظمين به شخصى برسانند بر الاغ كرايهاى سوار نمىشود و مىفرمايند ممكن است صاحب الاغ كه بىخبر از حمل نامه است راضى نباشد و يا به نوشته عالم بزرگوار ميرزا محمد تنكابنى در قصص العلما وقتى كه به دعوت شاه عباس صفوى براى اقامه اولين نماز جماعت در مسجد شاه اصفهان كه تازه تمام شده بود از نجف به اصفهان مىآمد به خاطر
هامش
( 1 ) . آشنايى با حوزههاى علميه شيعه در طول تاريخ ، ج 1 ، صفحات 14 و 15 .
( 2 ) . مجله حوزه ، شماره 28 ، ص 52 .