عمل به آنها وجود نداشته است . در حالى كه كنز العرفان يكايك آيات احكام را كه امكان استفاده حكمى از آنها وجود داشته آورده و به تفسير آنها پرداخته است . مرحوم مقدس اردبيلى در كتاب جهاد نوشته است : « و حيث انّ الجهاد لم يقع الّا مع الامام و حينئذ لا يحتاج الى معرفة احكامه فتركنا باقى الايات المتعلقة به » « 1 » از آنجايى كه جهاد جز با امام معصوم عليه السّلام واقع نمىشود و اكنون نياز به شناخت احكام آن نيست . بنابراين باقى آيات مربوط به آن را ترك كرديم .
و پس از آن ، مواردى از آيات را كه مربوط به جهاد است يادآورى كرده و آنگاه گفته است : « و لكن نتمّه بايات لها فوائد كثيرة و مناسبة ما به » « 2 » اما بحث را تكميل مىكنيم به وسيلهء آياتى كه داراى فوايد زيادى است و با جهاد مناسبت دارد و چند آيه دربارهء سفر و هجرت را نقل و تفسير كرده است . مجموعهء مباحث كتاب جهاد زبدة البيان 20 صفحه است در حالى كه كتاب جهاد كنز العرفان به ضميمهء بحث تقيه بالغ بر 60 صفحه است . متقابال كتاب امر به معروف و نهى از منكر كنز العرفان تنها 4 صفحه است در حالى كه آن كتاب در زبدة البيان قريب 4 صفحه است .
5 - گاهى زبدة البيان ، استطرادا مباحثى را آورده است كه در كتب فقهى وجود دارند و دربارهء آنها مباحث نسبتا مبسوطى را طبق اصول و قواعد ذكر كرده است . اين دسته از مباحث در ذيل آياتى ذكر شده است كه اندك مناسبتى با بحث موردنظر داشته است و آيهء بخصوصى نيز در آن مورد وجود نداشته و يا ذكر نگرديده است تا از آن برداشت گردد . مثل جواز و عدم جواز تقليد در ذيل آيات امر به معروف و نهى از منكر . وى پس از طرح مسألة مىگويد : « فتقليد المجتهد حسن و جائز بل واجب بعد وجود دليل على ذلك كاجتهاد المجتهد و هو ظاهر
هامش
( 1 ) . زبدة البيان ص 310 .
( 2 ) . زبدة البيان ص 311 .