تطبيق و تقارن
4 - زبدة البيان از تطبيق و تقارن و نقل و نقد آراى ساير مذاهب فقهي بىنصيب نمانده - مثلا بيش از 50 بار نام ابو حنيفه مطرح شده - و اين نكته از بس مكرر و روشن است از شرح آن خوددارى مىشود . ر ك : مثلا : ص 32 الى 37 ، ص 208 ، 235 .
نقل و نقد
5 - سلطهء اردبيلى بر تفسير و كلام و ادبيّات عرب وى را به ميدان نقّادى تفاسير كشانده و آراى معتزله و اشاعره ، خصوصا بسيارى از نقاط ضعف انوار التنزيل قاضى بيضاوى ، كشاف زمخشرى و تفسير كبير فخر رازى را به معرض نقد نهاده و تناقضاتشان را آشكار كرده است .
اين موارد نيز از بس زياد است از بيانش صرفنظر و فقط آدرس مواردى ذكر مىشود ، بنگريد : ص 16 ، 21 ، 82 ، 112 ، 233 ، 264 ، 303 ، 331 ، 541 ، 542 ، 566 ، و در مواردى كه نكتهء زيبا و سخن حقّى دارند آنها را مىستايد مثلا از تفسير كشاف چنين ستايش شده : « و نعم ما قال » ص 575 .
گزيدهگويى
6 - هنر مقدس اردبيلى در خلاصهگويى ؛ نام زبدة را با مسمى نموده است گاهى سخن چند صفحهاى ديگران را در چند سطر يا چند كلمه گنجانده است ، نمونههايى از اين دست را در بخش مقايسهء كنز الفوايد با زبدة البيان ، بنگريد .
از طرفى گاهى خلاصهء مباحث فقهى را ذكر و تفصيل را به ساير كتب استدلالى فقهى حواله مىدهد ، يا نتيجهء مسألهاى اصولى را مطرح كرده و اصل بحث را به جايش در علم اصول ارجاع داده ، بنگريد : به مبحث ردّ تحيّت ، النوع السابع ذيل :
« وَ إِذا حُيِّيتُمْ ، بِتَحِيَّةٍ »
« 1 » گويد : « و النهي في العبادة مبطل كما ثبت
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) : 85 .