ميبدى مىنويسد : مراد از تزكيه ، تطهير از گناهان و شرك است . « 1 »
مغنيّه مىنويسد : تزكيه توسّط پيامبران ، پاكسازى مردم است از آلودگيهاى شرك و پليديهاى ناشى از بتپرستى و نفى آثار سوء خرافهها و افسانهها و تقليدهاى كوركورانهء آسيبزا و عادتهاى زشت و زيانبار و ناروا . « 2 »
و استاد علّامه مىنويسد : تزكيه عبارت است از تطهير و پاكسازى و آن با از بين بردن همهء انواع پليديها و آلودگيها ، حاصل مىشود . « 3 »
و سيد قطب مىنويسد : روح كسانى را كه اسلام ، پاك و پاكيزه نكند در لجنزارى از بيمارى شهوات و غرائز حيوانى صرف ، سقوط مىكند بلكه عالم بهيميّت به مراتب نظيفتر و پاكيزهتر از عالمى است كه انسان بىايمان در آن مىزيد . « 4 »
و در معانى قريب به معناى كلمههاى طاهر ، طيّب و تزكيه ، واژههاى ديگر وجود دارد مانند نظافت ، نزاهت و نقاوت و امثال آنها كه در قرآن كريم نيامدهاند و ما نيز از پرداختن به آنها ، خوددارى مىكنيم و بحث واژهشناسى در آن زمينه را كافى مىدانيم رجوع شود .
هامش
( 1 ) . ابو الفضل ميبدى ، كشف الاسرار و عدة الابرار ، ج 10 ، ص 96 و 95 . امير كبير ، تهران .
( 2 ) . الكاشف ، ج 2 ، ص 197 و ج 7 ، ص 322 .
( 3 ) . سيد محمد حسين طباطبايى ، الميزان ، ج 1 ، ص 334 . چاپ نخست ، تهران .
( 4 ) . فى ضلال القران ، ج 1 ، ص 138 . ناگفته نماند كه در اين پژوهش ، واژهء زكات مالى ملحوظ نشده امّا كلمههاى تزكيه ، تزكّى و ازكى و زكيّه مورد نظر است و ما براى رعايت اختصار فقط به نام سوره و شماره آيه اشاره مىكنيم و خواننده علاقهمند را به كتابهاى تفسير ، ارجاع مىدهيم . بقرة / 232 ، 174 - آل عمران / 77 - نساء / 49 - توبه / 103 - كهف / 80 ، 74 ، 19 - مريم / 19 ، 13 - طه / 76 - نور / 30 ، 28 ، 27 ، 21 - فاطر / 18 - نجم / 32 - نازعات / 18 - عبس / 7 و 3 - اعلى / 14 - شمس / 10 ، 9 - ليل / 18 ، تقريبا همه مفسّران و صاحبنظران شيعه و سنّى متفق القولند كه مراد از تزكيه و ديگر صرفهاى آن در آيههاى ياد شدهء فوق پاكى ، وارستگى و طهارت مطلق است رجوع به تفاسير شود و تذكيه را به بحث حديثى رجوع كنيد .