و پرستش خدا نيرو مىبخشد و خوردن هر چيز آنگاه حلال است كه نهى و منعى از آن به عمل نيامده و جز خورنده ، ديگران در آن حقّى نداشته باشند پس مراد از كلمهء طيّب حلال است و جمع ميان آن و حلال در برخى آيات كريمه ، تأكيد است . « 1 »
در روح البيان مىنويسد : از حلالها بخوريد چون روزى ، اعم از حلال و حرام است و يا ؛ مراد آنست كه از روزيهاى لذيذ بخوريد چون روزى اعمّ از لذيذ و نالذيذ است از ابن الشيخ نقل كرده كه گفت : اولى آنست كه آيه را بر حلال و طاهر بىشبهه ، حمل كنيم چون آيه شريفه ، در مقام امتنان است .
و طيّب ، داراى سه معناست : آنچه طبعا لذتبخش است . آنچه شرعا مباح است . و آنچه ذاتا پاك است . و نكته امر به خوردن طيّبات آنست كه : اوّلا : خوردن انسان دستورى باشد نه طبيعى و بدانوسيله او از حيوان ممتاز شود و در پرتو احكام شريعت از تيرگى طبيعت بيرون آيد و ثانيا : به سبب فرمانبردارى حقتعالى پاداش بگيرد و اجر نصيب خود كند . « 2 »
زكات و تزكيه :
اين واژه نيز در معنايى قريب به معناى طهارت و پاكى در قرآن كريم بهطور مكرّر آمده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 252 و 116 و نك : بقره / 168 ، 167 ، 172 و 267 - و آل عمران / 179 و 38 - و نساء / 160 ، 43 ، 4 و 3 - مائده / 100 ، 88 ، 87 ، 6 ، 5 و 4 - اعراف / 160 ، 157 ، 58 ، 32 - انفال / 37 و 26 - توبه / 72 - يونس / 93 و 22 - رعد / 29 - ابراهيم / 24 - نحل / 114 ، 97 ، 72 و 32 . اسراء / 70 - طه / 82 - حج / 24 - مؤمنون / 51 - نور / 61 و 26 - سبا / 15 - فاطر / 10 - زمر / 73 - غافر / 64 - جاثيه / 16 - احقاف / 20 وصف / 12 و در تفسير آيات ياد شده نك : مجمع البيان كه در آن تفسير به همه معانى مذكور در متن مقاله اشاره شده است .
( 2 ) . ج 1 ، ص 276 .
( 3 ) . نك : بقره / 151 و 129 و جمعه / 26 .