و انخفاض نيست ، زيرا علامت اهل عراق « قطب » است و جدى جز در حالت ارتفاع و انخفاض به محاذات قطب نيست ، اما اگر جدى در اين حالت نباشد ، اعتبار ، تنها به قطب است . و قطب عبارت است از ستارهاى پنهان و مخفى كه در ميان ستارههايى است كه به صورت و شكل ماهى است ، اين ستاره [ پنهان و نامريى ] را جز انسان تيزبين نمىتواند ببيند . و اين ( قطب ) همه وقت علامت [ قبله ] است مانند ستارهء جدى در حال ارتفاع و انخفاض ، زيرا قطب از مكان خود تغيير نمىكند مگر خيلى كم كه آن هم قابل حسّ نيست ، پس تأثيرى در جهت قبله نمىگذارد و گردش بسيار كم آن هم به دور قطب شمال بسيار لطيف و كم است . [ اين بود ملخص سخن شهيد اول در روض الجنان ] .
اشكالات مقدس اردبيلى به شهيد اول :
مقدس اردبيلى - رضوان اللّه عليه - اشكالات فراوانى به سخن شهيد اول وارد كرده كه خلاصهء آنها چنين است :
[ 1 ] در سخن شهيد اول غلط آشكار وجود دارد ، زيرا جدى به قطب شمال نزديكتر است از آن ستاره مخفى كه در ميان صورت ماهى است .
[ 2 ] جدى در حال استقامت بر قطب شمالى نيست ، بلكه اوضاع متعدد دارد و بلكه جدى بر قطب و خط نصف النهار در حالى قرار مىگيرد كه به جانب غرب ميل زيادى داشته باشد .
[ 3 ] تأييد سخن مذكور به اين است كه اهل هيأت جدى را در حال استقامت و عكس آن محاذى منكب قرار مىدهند ، پس لازم مىآيد كه قبلهء اهل عراق خط نصف النهار باشد در حالى كه اهل هيأت تصريح دارند كه قبلهء عراق از خط نصف النهار مايل به غرب است ، و او سلمه اللّه [ دايى الياس « ره » ] اين مطلب را در كوفه و نجف استخراج كرد و فرمود : قبله 12 درجه از خط نصف النهار تقريبا مايل به غرب است .