بررسى جهت پاسخ :
شايان ذكر است كه بزرگان و استوانههايى كه در اين نوشته نامشان به ميان مىآيد از قبيل علامه حلّى ، شهيد اول ، مولى الياس اردبيلى ، مقدس اردبيلى - رضوان اللّه تعالى عليهم - و ديگران ، همهء از پيشكسوتان و فقهاى بلند آوازه و احيانا حكيمان چيرهدست و سالكان الى اللّه مىباشند ، در عظمت ، بزرگى و بزرگوارى آنان هيچ شكى نيست ، اما آشكار ساختن حق از هر چيزى برتر ، بهتر و مقدمتر است از اينرو ما نخست به سخن شهيد اول مىپردازيم و پس از بررسى تحقيق و توضيح آن خواهيم دانست كه اشكالات مرحوم اردبيلى به شهيد اول همه بىاساس است .
سخن شهيد پيرامون قطب :
شهيد اول « ره » در روض الجنان ذيل متن علامه حلّى « ره » « وعلامة اهل العراق و من والاهم جعل الفجر على المنكب الأيسر و المغرب على الايمن و الجدى بحذاء المنكب الايمن » مىفرمايد : جدى ستاره روشنى است - از جمله ستارگان شكل ماهى - كه در رأس تعدادى از ستاره ( به شكل سمكه - ماهى ) قرار گرفته ، و فرقدان در دم آن صورت قرار دارند و ميان جدى و فرقدان سه ستاره وجود دارد كه همه * اينها به دور قطب هر روز و شب يك دورهء كامل گردش دارند .
و چون جدى نيز از جاى خود - آنسان كه دانستى - به مشرق ، مغرب ، ارتفاع و انخفاض منتقل مىشود همه وقت علامت [ قبله ] نيست ، بلكه وقتى علامت است كه در غايت ارتفاع يا انخفاض باشد . [ نه در مواضع ديگر ] ، پس اعتبار * به قطب است و آن ستارهاى است مخفى كه در ميان مجموعه ستارگان ماهى است كه هرگز ديده نمىشود مگر با چشم بسيار تيزبين . اين ستارهء پنهان * همه وقت علامت است - مانند ستاره جدى در حالت استقامت [ ارتفاع ] - زيرا او از جاى خود تغيير نمىكند * جز خيلى كم كه محسوس نيست پس سبب تغيير جهت