مردى از امام صادق عليه السّلام سؤال مىكند : انّى اكون فى السفر و لا اهتدى الى القبله باللّيل ، فقال أتعرف الكوكب الذى يقال له جدى ؟ قلت نعم ، قال : اجعله على يمينك و اذا كنت فى طريق الحج فاجعله بين كتفيك « 1 » من در سفرم و در شب قبله را نمىدانم ، امام عليه السّلام در پاسخ فرمود : آيا ستارهاى كه به او جدى گفته مىشود را مىشناسى ؟ مرد گفت : بلى ، فرمود : آن را بر طرف راستت قرار ده ، و اگر در راه حج باشى ميان دو كتفت قرارش ده .
مرحوم مقدس هر دو حديث را از ناحيهء سند و متن مردود دانسته و از ناحيه سند گفته است طاطرى در حديث ثقه است اما واقفى است ، عناد او در مذهب خويش و تعصب او نسبت به امامى مذهبان سخت است . به علاوه جعفر بن سماعه نيز واقفى است ، حديث دوم نيز از ناحيه سند مجهول است گرچه صدوق « ره » نقل كرده است ، وى سرانجام چنين نتيجه گرفته است كه از خداوند حكيم عالم بعيد است چنين امر سنگينى را با اين ادلّه تكليف كند .
اما از ناحيه دلالت خدشه در اين است كه معلوم نيست كه در كدام شهر و در كدام وقت است و با توجه به وسعتى كه جانب راست و پشت وجود دارد اينها دليل آن است كه قبله وسعت دارد افزون بر اين اخبار صحيحهاى دلالت دارند كه ميان مشرق و مغرب قبله است و آيه ( يعنى آيه :
وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ
شطر المسجد الحرام . « بقره / 150 » ) هم در گسترش جهت قبله ظهور دارد .
او سپس احاديثى كه دلالت دارند نماز نبايد به جهت غير قبله واقع شود و نبايد انسان از قبله منحرف شود همه را حمل بر استحباب كرده « محمولة
هامش
( 1 ) . محمد بن الحسن الحر العامل ، وسايل الشيعه ، باب 5 از ابواب قبله حديث 1 و 2 ، ط ، 1 ، مهر قم ، تحقيق مؤسسه آل البيت قم ، 1409 ه