اين وجود ديگر نيازى نيست ما از ساختار با سعادت و خجسته زندگى او سخنى به ميان بياوريم . از اينرو خامه را در اين سو درهم مىپيچيم و از ديگر سوى رخت را به ساحل درياى ژرف فقاهت او مىافكنيم ، باشد كه از اين درياى شيرين و خوشگوار با جرعهاى كامياب گرديم .
نگاهى به دو كتاب مقدس اردبيلى « ره »
مولى احمد اردبيلى « ره » كتابى با عنوان زبدة البيان فى احكام القرآن پيرامون تفسير آيات الاحكام به نگارش آورده ، او اين كتاب را از وضوء و تيمّم آغاز و به كتاب قضا و شهادت پايان بخشيده است ، وى كوشيده است احكام فقه شيعه را از آيات قرآن استنباط كند و احيانا به نقل و نقد اقوال فقها پرداخته است . او همچنين كتابى به عنوان مجمع الفايده و البرهان در شرح كتاب ارشاد الاذهان ، تأليف علّامه حلى ، حسن بن يوسف « ره » ( 648 - 726 ه » نگاشته كه ما از ميان اين دو كتاب مسأله قبلهشناسى در ناحيه عراق را در دو بخش مورد پژوهش قرار خواهيم داد .
بخش اوّل آيات قبله :
اردبيلى قدّس سرّه نخست آيات قرآن درباره قبله را به قلم آورده كه از آن جمله است آيه :
« قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها ، فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ »
، ( بقره / 144 ) .
يعنى ما توجه تو را بر آسمان به انتظار وحى و تغيير قبله بنگريم ، و البته روى تو به قبلهاى كه بدان خشنود شوى بگردانيم ، پس روى كن به طرف مسجد الحرام ، و شما مسلمانان نيز هركجا باشيد در نماز روى بدان جانب كنيد ، و گروه اهل