و خروج صبى از محجوريت حصول رشد فكرى و اجتماعى است .
شاهد اين معنا روايتى است كه امام صادق عليه السلام از ابن عباس نقل مىكند كه يتيم وقتى كه به سن اشد يعنى احتلام برسد كودكى او به پايان مىرسد مگر اينكه رشدى در او ملاحظه نشود و در نظر تو ضعيف و يا سفيه باشد در اين صورت ولى او بايد اموالش را نگهدارد و به او ندهد . « 1 »
امام عليه السلام ملاك و معيار واگذارى اموال را به صبى رشد او دانسته ، و نيز در روايتى كه مشايخ ثلاث آن را نقل كردهاند ملاك و معيار واگذارى را رشد دانسته زيرا در پايان روايت مىفرمايد : اگر كودكى به سن سيزده سالگى و چهارده سالگى برسد و يا محتلم گردد كارهاى او رواست مگر اينكه ضعيف و يا سفيه باشد . « 2 »
در اين دو حديث نيز ملاك خروج از حجر رشد صبى دانسته شده است .
پس اين آيه نيز دلالت دارد بر شرطيت رشد نه بلوغ سنى ، لااقل مجمل است و دلالتى از آن فهميده نمىشود .
امام عليه السلام مىفرمايد : هرگاه پسر بچه به مرحله اشد كه همان اتمام سيزده سال و شروع در چهارده سال مىباشد پا بنهد آنچه كه بر اشخاصى و افراد بالغ ( كسانى كه به حد احتلام رسيدهاند ) واجب است بر اين شخص نيز واجب مىباشد گرچه محتلم نشده باشد ، بر او بديها و خوبيها نوشته مىشود و هركارى برايش جايز و نافذ است مگر از نظر رشد ضعيف و يا سفيه باشد . « 3 »
هامش
( 1 ) . شيخ صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، دار الكتب الاسلامية ، ج 3 ، ص 163 ، ح 569 و تهذيب ، دار الكتب الاسلامية ، ج 9 ص 183 ، ح 737 .
( 2 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 164 ، ح 571 . تهذيب ، ج 9 ، ص 183 . ح 739 ، كافى ، ج 7 ، ص 68 ، ح 3 .
( 3 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 164 ، ح 571 . دار الكتب الاسلامية . تهذيب ، ج 9 ، ص 183 ، ح 739 دار الكتب الاسلامية . كافى ، ج 7 ، ص 68 ، ح 3 .