شاهد اين مطلب روايت عبد اللّه بن سنان است كه اشد را به بلوغ سنى تفسير كرده .
امام صادق عليه السلام در پاسخ پرسش از اينكه در چه هنگامى تصرفات يتيم ( نابالغ ) نافذ و صحيح است فرمود : هرگاه به مرحله اشد برسد . سؤال شد معناى اشد چيست امام ( ع ) فرمود : محتلم شدن . « 1 »
نقد
گرچه روايت و برخى از مفسران اشد را به احتلام و بلوغ سنى تفسير كردهاند و لكن در برخى از روايات براى اشد ( بلوغ سنى ) موضوعيت در نظر گرفته شده بلكه ملاك نفوذ تصرفات صبى رشد او بيان شده است .
جهت روشن شدن اين مدعى لازم است اول به واژه اشد در قرآن و سخن مفسران نگاهى اجمالى گردد و سپس معناى اين واژه را در روايات ملاحظه كنيم .
اين عبارت اشد در هشت مورد در قرآن به كار برده شده است :
1 - همين آيه 2 -
لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً
« 2 » 3 - همين آيه در سوره اسراء « 3 » 4 -
فَأَرادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغا أَشُدَّهُما
« 4 » 5 -
ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ
« 5 » 6 -
وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اسْتَوى
« 6 » 7 -
ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً
« 7 » 8 -
وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً حَتَّى إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً
« 8 » .
اشد در اين آيات به معانى گوناگونى آمده بطور مثال در آيه دو و شش اشد
هامش
( 1 ) . شيخ صدوق ، خصال ، ج 3 ، ص 495 .
( 2 ) . يوسف / 22 .
( 3 ) . اسراء / 34 .
( 4 ) . كهف / 87 .
( 5 ) . حج / 5 .
( 6 ) . قصص / 113 .
( 7 ) . مؤمن / 67 .
( 8 ) . احقاف / 15 .