پس از روشن شدن اين دو نكته در تفسير آيه سه احتمال اساسى وجود دارد .
احتمال اول :
1 - شرط نفوذ تصرفات صبى از جمله صحت معاملات وى بلوغ سنى و رشد است اين نظر مشهور فقها است و بر اساس اين تفسير آيه دلالت بر شرطيت بلوغ سنى دارد .
توضيح : از آنجا كه ( اذا ) از ادات شرط و ( حتى ) ابتدائيه مىباشد مدلول آيه عبارتست از اينكه ايتام را آزمايش كنيد پس هرگاه به حد زناشويى ( بلوغ سنى ) رسيدند و از رشد نيز برخوردار بودند اموالشان را به آنها بدهيد . پس آيه دلالت دارد بر شرطيت بلوغ سنى و رشد صبى براى نفوذ تصرفات او . از فقيهانى كه اين تفسير را پذيرفتهاند صاحب جواهر مىباشد « 1 » وى اين تفسير را تأييد مىكند به اينكه بندرت ( اذا ) از معناى ظرفيت و شرطيت خارج مىشود از اينرو هرجا كه در قرآن ( اذا ) به كار آيد حمل برشرطيت و ظرفيت مىشود .
نقد
اين تفسير هنگامى درست مىباشد كه ( حتى ) به معناى ابتدا باشد و اين خلاف ظاهر است . ابن هشام در كتاب مغنى مىنويسد : حتى حرفى است كه به يكى از سه معنا استعمال مىشود : 1 - انتها 2 - غايت و همين معناى دوم در حتى بيشتر وجود دارد 3 - تعليل . « 2 »
هامش
( 1 ) . شيخ محمد حسين نجفى ، جواهر الكلام ، ج 26 ، ص 18 .
( 2 ) . جمال الدين بن هشام ، مغنى اللبيب عن كتب الاعاريب ، ص 166 ، طبع پنجم بيروت .
عبارت ابن هشام اين چنين است : « حتى حرف يأتى لاحد ثلاثة معان : الانتهاء و الغاية ، و هو الغالب ، و التعليل ، و بمعنى الّا في الاستثناء » .