زيرا اگر زمان آزمايش پس از بلوغ باشد لازم مىآيد كه واگذارى اموال صبى به وى از زمان استحقاق به تأخير بيفتد .
5 - از صحّت عتق و وصيت و صدقه به معروف و همانند اين امور خير از صبى همانگونه كه مضمون بسيارى از روايات مىباشد استفاده مىگردد خريد و فروش و ديگر معاملات او نيز صحيح است بويژه اگر مميز و رشيد باشد كه نفع و ضرر خويش را در تصرفات مالى بفهمد همانگونه كه در بسيارى از كودكان نابالغ ديده مىشود كه از بزرگان و پدرانشان به نفع و ضررشان آگاهترند .
6 - گزيده سخن : ظاهر عموم آيات و روايات و اصل عدم شرطيت بلوغ صحت معاملات صبى كه قدرت تشخيص دارد و از جانب پدر اجازه دارد مىباشد زيرا دليلى كه صريحا دلالت كند بر صحيح نبودن معاملات صبى نداريم و اجماع هم كه محقق نشده است . « 1 »
ملاحظه مىشود كه مقدس اردبيلى بر اين باور است كه ملاك صحت معاملات صبى بلوغ سنى نيست بلكه ملاك آن رشد فكرى اوست همانگونه كه پس از اين بحث خواهد شد رشد فكرى در هر كار و عقد و تصرفى فرق مىكند رشد فكرى نسبت به برخى از تصرفات و عقدها ممكن است پيش از بلوغ حاصل گردد و رشد فكرى نسبت به برخى ديگر از تصرفات و عقدها ممكن است پس از بلوغ سنى حاصل گردد .
همانطور كه پيش از اين گفته شد اين نوشته در پى اثبات اين نظريه است .
بررسى اقوال ديگر
اين چهار قول در اين جهت كه صبى غير رشيد محجور است و معاملات او ناروا است اتفاق دارند اختلاف در اين جهت است كه آنچه شرط رهايى
هامش
( 1 ) . همان مدرك ، ص 153 .