اطاعت نكنيد تا براى امرى ناپسند در شما طمع نكنند . مقصود از اين سخن آن است كه مرد ، زن را به اطاعت مطلق در برابر او حتى در كار نيك عادت ندهد طورى كه اين كار ، اطاعت از خود زن بهشمار آيد نه به سبب نيك بودن آن كار ؛ زيرا تسليم شدن در برابر زن و اطاعت مطلق از او ، گاه او را به طمع مىافكند تا با سوءاستفاده از اهرم عاطفى و جنسى ، شوهرش را به كار ناپسندى وادار كند .
بنابراين حديث پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از ارزش رأى زن خبر نمىدهد تا منظورش اين باشد كه رأى زن بىارزش است ، بلكه از طبيعت رابطهء زن و مرد سخن مىگويد . اين حديث به ما مىگويد كه رابطهء زن و مرد بايد بر اساس احتياطى باشد كه به زن القاء كند كه شوهر مىتواند با او مخالفت كند و نيز به مرد بفهماند كه تسليم زن نشود . . . دوست داريم يك بار ديگر تأكيد كنيم كه حديث درصدد پيشنهاد تجربه مخالفت در برخى از حالات است تا در روابط زن و مرد هماهنگى و توازن ايجاد شود . » « 121 »
جمعبندى روايات گذشته
همانگونه كه پيشتر نيز اشاره كرديم برخى آيات و روايات ديگرى نيز وجود دارد كه بتوان در رديف روايات مذكور آورد ولى از آنجا كه هدف ، پرداختن به آن دسته از ادلهاى بود كه در كلمات فقها به آنها استدلال شده ، از بررسى و ارزيابى تفصيلى بقيه موارد خوددارى شد . بهرحال بررسى چهارمين دسته از ادله نيز نشان داد كه هيچ يك از آنها نمىتواند عدم جواز تصدى امر قضا توسط بانوان را اثبات نمايد . از مجموع آنها نيز نمىتوان چنين استنباطى نمود . البته اين را نبايد انكار كرد كه اين دسته از روايات نيز همانند بسيارى رهنمودهاى ديگر در آيات و روايات شريفه تأكيدى است بر لزوم حفظ ضوابط و چارچوبهاى شرعى در روابط و مناسبات اجتماعى ميان زن و مرد ، و دعوت به اينكه بانوان از
هامش
( 121 ) . سيد محمد حسين فضل اللّه ، مجلهء پيام زن ، سال سوم ، شمارهء 31 ، ص 6 و 7 ، مرداد 1374 .