ب ) وصيت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله :
مرحوم شيخ صدوق ، در آخرين باب از ابواب كتاب « من لا يحضره الفقيه » ، با عنوان « باب النوادر » اقدام به ذكر يك حديث بسيار طولانى مىكند كه بسيارى از مسائل اجتماعى ، اخلاقى و فقهى را دربر دارد و از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله خطاب به امير المؤمنين عليه السّلام است . مضامين موجود در آن كه عمدتا شامل مسائل اخلاقى و تربيتى فردى و اجتماعى مىباشد هر چند در ساير روايات نيز اجمالا آمده است اما خود حديث چنان كه ديگران نيز تصريح كردهاند از نظر سند ضعيف است . از جمله مرحوم استاد شهيد مطهرى بعد از تصريح به اينكه روايت از نظر سند قابل اعتماد نيست ، اضافه مىكند :
« ما تا آن حدّى كه مطالعه كرديم و به دست آورديم ، به اين نتيجه رسيديم كه صدوق ، در يكى از مسافرتهايى كه تا بلخ ، بخارا و ماوراء النهر كرده است ، در آنجا با يك مردى [ يعنى محمد بن على الشاه ] برخورد كرده و از او يك حديث بسيار مفصلى نقل كرده است . آن حديث هم ، جزها و تكّههايش در احاديث اهل تسنّن هست و در احاديث شيعه نيست . كسانى كه صدوق در سند خودش آنها را نام برده است ، افرادى هستند كه علماى شيعه مىگويند ما آنها را نمىشناسيم .
مردودند ؛ مردودند . يك حديثى است كه يك محدّث نقل كرده ، آن هم در يك مسافرتى به يك مردى برخورد كرده و آن مرد هم از افرادى نقل كرده كه اسم آنها را در كتابش آورده و ديگران نمىتوانند ، بشناسند اين افراد چه كسانى هستند ؟
صدوق لا بد به آن شخص اعتماد پيدا كرده است ، اما اينكه يك مؤلف به روات حديث خويش اعتماد پيدا بكند كافى نيست كه ما هم اعتماد پيدا بكنيم . » « 98 »
ايشان در جاى ديگرى از همين بحث اضافه مىكند : « على الظاهر از روايات اهل تسنن است و از روايات شيعه نيست و اينكه در سندش افراد
هامش
( 98 ) . همانجا ، ص 23 ، مرداد 1371 .