گذشته تفاوت زياد دارد :
« وضع حكومت امروز با حكومتهاى گذشته فرق دارد . شايستگىهايى كه امروز است با شايستگيهايى كه در گذشته بوده فرق دارد . درگذشته حكومتها استبدادى بود . همينقدر است كه حكومت را به دست يك كسى مىدادند معنايش اين بود كه تمام مقدرات در اختبار اين است . مثل اين بود كه همهء افراد در يك كشتى نشسته باشند . يك كشتيبان هم داشته باشد . تمام مقررات هم دست او باشد . از اين طرف ببرد ، از آن طرف ببرد ، افرادى كه سوار اين كشتى بودند از خودشان رأيى نداشتند . در اين جور كارها بود كه هرگونهه مردى صلاحيت رهبرى نداشت . اگر احيانا يك مردى هم صلاحيت مىداشت ، يك مردى است كه مىبايست خيلى خيلى نبوغ داشته باشد . اين يك چيزى است كه دنياى امروز ( حالا عملا اگر وجود ندارد كار ندارم ) ولى علما همچو حق حكومتى ، كسى نه براى مرد قائل است ، نه براى زن كه تمام اختيارات يك كشور را از اوّل تا به آخر ، به قانون هم نگذارند ، به اداره يك فرد بسپارند . » « 96 »
سادسا ، نكتهء ديگرى كه بايد در احاديثى اين چنين مورد توجه قرار داد و استاد شهيد مطهرى « قده » نيز به آن توجه داده « 97 » ، اين است كه مفاد اين روايات ، بر فرض صحت ، يك امر عقلى و ارشادى است و نه حكم شرعى الزامى و اين مىتواند بيان ديگرى از اشكال سوم باشد . يعنى سخن از عدم توانايى تكوينى و نوعى زنان نسبت به پذيرش مسؤوليتهايى چنين دشوار و بازماندن از مسؤوليتهاى ديگر است .
بهرحال اين روايت نه از نظر سند مورد اعتماد كامل است و نه از نظر دلالت مىتواند حرمت قضاوت زن را اثبات كند .
هامش
( 96 ) . مجلهء پيام زن ، سال اول ، شمارهء 4 ، ص 17 ، تير 1371 .
( 97 ) . همانجا ، شمارهء 5 ، ص 24 ، مرداد 1371 .