لا يصلح قوم وليتهم امرأة . « 88 »
ما افلح قوم يلى امرهم امرأة . « 89 »
لا يفلح قوم أسندوا امرهم الى امرأة . « 90 »
اين حديث كه در كتابهاى روايى شيعه فقط در تحف العقول آمده است ، بر اساس ملاكهاى موجود در حديثشناسى ، ضعيف بهشمار مىرود و لذا حجيتى ندارد . و نقل شيخ در خلاف نيز معلوم است كه در مقابل عامّه است و لذا به روايات خاصّه اشاره ننموده است . از نظر دلالت نيز اوّلا ، فضاى صدور حديث ، اين احتمال را قوت مىبخشد كه اين سخن تنها در خصوص وضعيت سياسى و اجتماعى ايران آن روز و دستگاه سلطنت ساسانيان وارد شده است .
يعنى مردم و دستگاهى كه وضعيت اجتماعى و سياسى آنان به اينجا رسيده است كه از وجود مردان كارآزموده و انسانهاى لايق تهى شدهاند و براى حفظ سلسلهء ساسانيان و حفظ رسوم سياسى موجود ، تا اين حدّ اصرار مىورزند اينها به سعادت و رستگارى نخواهند رسيد . و چنان كه در تاريخ آمده است بزرگان دستگاه سلطنت ايران ، پس از كشتارهايى كه صورت گرفته بود و تنها توسط شيرويه ، فرزند خسروپرويز ، 17 نفر از برادرانش كشته شده بودند ، چارهاى جز انتخاب يكى از دختران خسروپرويز نديدند . و لذا با اينكه در تاريخ در خصوص « پوراندخت » پس از آنكه به سلطنت رسيد ، آمده است « فأحسنت السيرة ، و بسطت العدل و الاحسان ، و كتبت الى آفاقها كتابا تعد فيه بالعدل و الاحسان و تأمرهم بجميل المذهب و القصد و السداد ، و وادعت ملك الروم » « 91 » اما سلطنت او يك سال و چهار ماه بيشتر طول نكشيد و پس از او
هامش
( 88 ) . مستند الشيعة ، ج 2 ، ص 519 ، و رياض المسائل ، ج 2 ، ص 385 ( پاورقيهاى 34 و 33 ) .
( 89 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 50 .
( 90 ) . همان مصدر ، ص 47 .
( 91 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 173 ، و نيز ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 630 ، ط استقامت مصر و نيز ر . ك : مجلهء زنان ، سال اول ، ش 4 ، ارديبهشت 1371 ، ص 26 .