نقل حديث ، فضاى صدور آن را نيز مطرح ساخته است ، و توجه به شأن صدور آن مىتواند در فهم مراد پيامبر ( ص ) نقش داشته باشد . توضيح اينكه : بعد از كشته شدن خسرو پرويز به دست فرزند خود « شيرويه » و به دنبال ضعف حكومت ايران و ظهور پادشاهان متعدد در فاصلهء كوتاه ، از جمله كسانى كه به سلطنت دست يافت ، « پوراندخت » دختر خسروپرويز بود . چنان كه پس از او نيز خواهرش « آذرميدخت » به سلطنت رسيد . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله كه ظاهرا رويدادهاى سلطنت در ايران را دنبال مىفرمود پس از كشته شدن كسرى « 81 » دربارهء جانشين او پرسش فرمود . پاسخ دادند : دختر كسرى . در اينجا بود كه جملهء مذكور را كه نقلهاى گوناگونى دارد بيان فرمود . جملهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بيش از دهگونه نقل شده است ، از جمله :
لا يفلح قوم تملكهم امرأة . « 82 »
لا يفلح قوم وليتهم امرأة . « 83 »
لن يفلح قوم ولّوا أمرهم امرأة . « 84 »
لن يفلح قوم يملك رأيهم امرأة . « 85 »
لن يفلح قوم أسندوا أمرهم الى امرأة . « 86 »
ما افلح قوم ولّوا امرهم امرأة . « 87 »
هامش
( 81 ) . هر چند « كسرى » لقب پادشاهان ايران پيش از اسلام بوده است ولى در اينجا مراد ، خسرو پرويز شاه ساسانى مىباشد .
( 82 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 47 .
( 83 ) . خلاف ، ج 3 ، ص 311 ، ( پاورقى 16 ) .
( 84 ) . صحيح بخارى ، ج 6 ، ص 10 ، باب كتاب النبى الى كسرى و قيصر ، ط مصر .
( 85 ) . مجمع الزوائد ، ج 5 ، ص 209 .
( 86 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 38 و 47 و تحف العقول ، مواعظ النبى ( ص ) ، ص 34 ، تحقيق على اكبر غفارى . و نيز المحلى ، ج 9 ، ص 429 .
( 87 ) . مغنى ابن قدامه ، ج 9 ، ص 39 . ( پاورقى 71 )