همچنانكه روح و روان مردگان نيزتعلق شديدى به جسم و پيكرآنها دارد و هنگامى كه زائر بر سر قبرى - بهويژه قبر صالحان - مىايستد روحهاى آنان با هم تلاقى مىكنند و در پاسخ سلام زائر ، روح زيارت شونده سلامش مىگويد لذاست كه زيارت قبور باعث آرامش هر دو طرف - زيارتكننده و زيارتشونده - است و به همين دليل اصل زيارت تشريع شده و پيوند ارواح مردگان با زندهها در سنت نبوى نيز امر ثابت و مسلمى است .
اگر برخى بيم آن دارند كه زائر با انجام زيارت به شرك مىافتد به اين نكته توجه كنند كه زائر در حين زيارت رو سوى خدا و قبله دارد و به درگاه او دعا مىكند زيرا يقين دارد كه معبود ، خداست و آنكس كه به درگاهش به دعا آمده خداوند متعال و نه جز اوست و ميان زيارتكننده و زيارت شونده جز پيوند روحى كه ميان آنها برقرار مىشود ، رابطه ديگرى وجود ندارد . و در احاديث آمده است : در دنيا هركس وفات كند دو فرشته ويژه هركس مىگويند : خداوندا فلان كس مرد ؛ به ما اجازه فرما به آسمان آييم . خداوند متعال مىگويد : آسمانهاى من پر از فرشتگانى است كه به تسبيح من مشغولند . آن دو فرشته مىگويند : خداوندا ما در زمين مىمانيم . خداوند متعال مىفرمايد : زمينم پر از خلقى است كه به تسبيح من مىپردازند . آن دو فرشته مىگويند : خداوندا پس كجا باشيم ؟ خداوند متعال مىگويد : شما بر سر قبر بندهام باقى بمانيد و تكبيرم گوييد و به تهليل و تسبيح بپردازيد و [ ثواب ] آنرا تا روز قيامت براى بندهام بنويسيد . ( القرطبى )
با اينحال هنوز هم كسانى هستند كه زيارت و حتى نماز خواندن در اين مساجد را ردّ مىكنند و آنرا به برداشت خود از اين حديث شريف نبوى ( ص ) نسبت مىدهند كه مىگويد : « جز به سه مسجد يعنى مسجدالحرام ، مسجد من و مسجدالاقصى قصد سفر نكنيد . » « 1 »
ولى از معناى حديث آشكارا چنين برمىآيد كه اين عبارت مانع از سفر به مساجد
هامش
( 1 ) - حديث را مسلم در 2 : 1014 حديث شماره 511 و احمد 2 : 278 به نقل از ابوهريرة نقل كردهاند .