جيوه و شيشهء آينه انجام گرفته ، تا اينكه انعكاس نور ، حاصل شده و صورت شما در آنجا پيدا شود . مىبينيد اگرچه مىگوييد صورت در آينه ، عين صورت من است امّا با توجه به تصرفات حاصل شده ، صورت در آينه ، مباين با صورت عينى شما در متن خارج خواهد بود و همچنين صورت حاصلهاى كه در مغز حاصل مىشود نيز با صورت شىء در متن خارج ، مباين است لذا قول شما مبنى بر وجود ذهنى و عينيّت ماهيت وجود ذهنى با ماهيت وجود خارجى ، باطل بوده و قابل قبول نيست .
اين اشكال و اشكالاتى شبيه آن ، نوعا از جانب كسانى مىباشد كه به علم جديد ، بسيار متكى بوده و علم قدما را به باد تمسخر گرفته و مىگويند : در اين عصر پيشرفت صنعت و تكنولوژى ، حرف شما آخوندها ديگر خريدارى نداشته بلكه مغاير با آزمايشات و تجربيات امروزى است .
در جواب اين دسته مىگوييم : ما حاضريم در هريك از مواردى كه با ما اختلاف داريد به بحث و مناظره بنشينيم و مدّعى هستيم كه مىتوانيم يكايك آن امور را برهانى و مستدل نماييم ما نه با شما در جنگيم و نه مخالف پيشرفت علم و صنعت شماييم ، علم در هر زمينهاى كه باشد قابل احترام است و هيچ دغدغهاى در آن نيست ، زحمات و تحقيقات گوناگون شما نيز در امور گوناگون برايمان محترم و قابل ستايش است اما اين مطلب را نمىپذيريم كه يقينيات عصر حاضر شما منافى با يقينيات علماى گذشته ماست لذا براى رفع توهم ايجاد شده مبنى بر خطاى بسيارى از مبانى علوم قديم بايد در كنار يكديگر به صلح و صفا نشسته و حاضر به شنيدن تمام مقدمات برهان همديگر بوده باشيم . آنجاست كه مىبينيم تنافى منتفى است . به تعبير ديگر با كمى تحقيق خواهيم يافت مطالبى كه صاحبان علوم جديد و دارندگان صنعت و تكنيك و رايانه مطرح مىكنند قبلا از جانب
شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 393
مساهمون: داوود صمدى آملى
ص٣٩٣